فلسفه و اسرار حج (فارسى) — صفحة 167

و سرپيچى خلق از ايشان دور تر بود ، و از جهت ترسى كه بر مردم غالب مىشد يا از راه رغبت كه ايشان را مايل مىگردانيد ايمان مىآوردند ، پس نيت‌ها در گرويدن به ايمان و تصديق پيامبران غير خالص براى خداوند سبحان و آميخته به رغبت و رهبت بود و حسنات و طاعات مردم به چند قسم مىگشت بعضى از راه ايمان حقيقى و بعضى از راه رغبت و رسيدن به خواهش‌ها و بعضى به واسطهء خوف و ترس بود . ولى خداوند سبحان چنين خواسته كه پيروى از پيامبران او و گرويدن به كتاب‌هايش و فروتنى براى ذات يگانه‌اش و تسليم شدن در مقابل حكمش و گردن نهادن براى فرمانبردارى حضرتش امورى باشد مخصوص ذات بىزوال او ، و آنها به چيزى از رغبت و رهبت و رياء و خودنمايى آميخته نباشند . هر اندازه امتحان و آزمايش بزرگتر باشد ثواب و پاداش بيشتر خواهد داشت . آيا نمىبينيد كه خداوند متعال مردم گذشته را از زمان آدم صفى الله عليه السلام تا آخرين نفر از اين جهان ، به سنگ‌هايى كه نه زيان مىرسانند و نه سود مىبخشند و نه مىبينند و نه مىشوند امتحان فرمود . « 1 » پس آن سنگ‌ها را خانه محترم خود ساخت و حرمت آن را واجب فرمود و آن را پايهء زيست و امان و مايهء خير دو جهان