مرحوم سيد اسماعيل مرندى كه در سال هزار و دويست و پنجاه و پنج و سه قرن و نيم پس از سمهودى به مدينه و به زيارت قبر حضرت حمزه مشرّف شده است ، مىگويد : « قبر حضرت حمزه ، عمّ رسول خدا صلى الله عليه و آله در آنجا ( احد ) است . قبّه و صحن دارد . يك صندوق چوبى دارد . بالاى قبر مطهّر پرده انداخته‌اند . . . » « 2 » از اين مطالب روشن مىشود كه در فاصلهء سه قرن و نيم ، تغييرات نه چندان اساسى در حرم حضرت حمزه به وجود آمده كه از جملهء آنها نصب مجدّد ضريح چوبى به جاى ضريح آجرى مىباشد .

از توصيف ابراهيم رفعت مصرى ، « 3 » كه در تاريخ پيشگفته و نوزده سال پيش از تخريب حرم حضرت حمزه را زيارت كرده است ، معلوم مىشود كه اصل بنا و ساختمان حرم آن بزرگوار همان بوده است كه پيشينيان در قرن‌هاى گذشته آن را تعريف و توصيف نموده‌اند و همان ساختمان كه در قرن ششم بنا گرديده بود . ولى در عين حال از سخن او به دست مىآيد كه در زمان وى بعضى توسعه‌ها در اطراف حرم و بعضى تزيينات در داخل آن وجود داشته است كه اين توسعه‌ها درگذشته وجود نداشته و يا مورّخان گذشته از آنها ياد نكرده‌اند . به هر حال ، چون گفتار او داراى نكات قابل توجّه است ، آن را از نظر خوانندگان مىگذرانيم . او دربارهء حرم و ضريح