توسعهء اطراف حرم
ابراهيم رفعت پاشا مىنويسد : گرچه حرم حضرت حمزه را مادرِ خليفهء عباسى در سال 590 بنا كرده است ليكن اين حرم در سال 893 توسعه يافت و به دستور ملك اشرف قايتباى « 1 » و با سرپرستى شاهين الجمالى متولّى حرم شريف نبوى صلى الله عليه و آله در سمت غربى آن چاهى حفر شد و چاه ديگرى نيز با چند دستگاه دستشويى به فاصلهء دور از حرم ، براى استفادهء زائران احداث گرديد .
مَصْرع حضرت حمزه عليه السلام
ابراهيم رفعت با بيان اينكه در بيشتر منابع تاريخى آمده است : « مصرع » و محلّ شهادت حضرت حمزه در دامنهء « جبل الرمات » بوده و رسول خدا صلى الله عليه و آله پيكر او را به اين محلّ مسطح و هموار منتقل كرده و در آنجا دفن نموده است ، به معرفى مصرع پرداخته ، مىگويد :
در داخل ساختمان « مصرع » ، ضريحى ديده مىشود كه در اطراف آن پنج بيت شعر نوشته شده ، با مطلع :
أعظم بمشهد ليث اللَّه حمزَة مَنْ * بيوم احُد لخير الخلق قد نصراً
« چه با عظمت و با شكوه است محلّ شهادت شير خدا حمزه ؛ كسى كه در جنگ احد به بهترين خلق يارى كرد . » ابراهيم رفعت سپس قطعه شعر ديگرى را نقل مىكند كه در لوحى نوشتهاند و در داخل ساختمان مصرع نصب كردهاند است كه از جملهء ابياتش اين است « 2 » :
هامش
( 1 ) . ملك اشرف قايتباى از پادشاهان سلسلهء چراكسه است كه در سال 872 به تخت نشست . در سال 901 وفات يافت . او را با جلالت و بزرگمنشى ستودهاند . در كارهاى خير و ساختن مدارس و قلعه شهرها خصوصاً در شهر مكّه و مدينه پيش قدم بود و چند كتاب به او نسبت داده شده است و گنبد سبز رسول خدا نيز از آثار اوست . نك : حشمت سامى ، قاموس الاعلام ؛ دهخدا ، لغتنامه .
( 2 ) . اين قطعه شعر داراى سيزده بيت و بيانگر تاريخ بناى موجود ( 265 ) به نام بانى آن « سليمبك » مىباشد .