( م . 993 ه . ق ) ، محمد بن علي النقى الشيباني « 1 » ( م . قبل از 994 ه . ق ) ، شيخ أبو فيض ناكورى « 2 » ( م . 1004 ه . ق ) ، سيد نور اللَّه تسترى « 3 » ( م . 1019 ه . ق ) ، شيخ الاسلام محمد بن حسين « 4 » ( معروف به شيخ بهائى م . 1030 ه . ق ) ، شيخ محمد بن حسن حر عاملي « 5 » ( م . 1104 ه . ق ) ، نور الدين محمد بن مرتضى كاشاني « 6 » ( م . 1115 ه . ق ) . اگر بنا به ادعاى دكتر قفارى ، تقيه در عصر صفوى برداشته شد ، چطور اين افراد به صيانت قرآن از تحريف تصريح دارند ؟ آنان در سايهى حكومت صفوى مىتوانستند پردهى تقيه را كنار زنند وآنچه در دلشان بوده اظهار دارند . دانشمندان اماميه در زمان صفويه مجالي يافتند تا روايات شيعه را از كتابهاى متفرقة جمعآورى كنند وبه همين دليل تدوين كتب حديثي وتفسيري بالمأثور وشرح آنها در اين عصر رونق گرفت ؛ بنابراين ، طبيعي است حجم اخبار در اين كتابها به مراتب از كتابهاى ديگر بيشتر شود ؛ به طور نمونه بحار الأنوار مشتمل بر حدود چهارصد كتاب از كتابهاى شيعه وهشتاد وپنج كتاب از كتابهاى أهل سنت است ؛ مانند كتاب كنز العمال في سنن الأقوال والافعال از متقى هندى ( م . 975 ه . ق ) كه مجموعهاى از كتابهاى أهل سنت در آن گرد آمده وروايات هر باب از آن به مراتب از بابهاى كتابهاى متفرق بيشتر است . همين نكته در تفاسير بالمأثور هم هست . همّت مؤلفان آنها در گردآورى اخبار پراكنده از كتابهاى گوناگون در موضوع تفسير است ؛ مانند كتاب البرهان في تفسير القرآن از سيد هاشم بحراني ( م . 1107 ه . ق ) از اماميه وكتاب الدر المنثور في التفسير بالمأثور از جلال الدين سيوطى ( م . 911 ه . ق ) از أهل سنت ؛ پس مجالي براي اتهام دكتر قفارى به شيعه دربارهى كتابهاى حديثي ، مانند بحار الأنوار ويا
سلامة القرآن من التحريف (تحريف ناپذيرى قرآن) ( فارسى) — صفحة 241
مساهمون: فتح الله المحمدي ( نجارزادگان )
ص٢٤١
هامش
( 1 ) . ر . ك : محمد بن علي الشيباني ، مختصر نهج البيان في تفسير القرآن ، تحقيق حسين درگاهى ، ص 262 .
( 2 ) . ر . ك : أبو فيض ناكورى ، سواطع الالهام ، تحقيق آية اللَّه زاده شيرازي ، ج 3 ص 214 .
( 3 ) . به نقل از : محمد بلاغى نجفي ، آلاء الرحمن ، ج 1 ، ص 25 .
( 4 ) . محمد الحارثي ( شيخ بهائى ) ، العروة الوثقى في تفسير سورة الحمد ، ص 16 .
( 5 ) . ر . ك : محمد بن حسن الحر العاملي ، رسالة تواتر القرآن وعدم نقصه وتحريفه ، مخطوط ، فهرست نسخههاى خطى كتابخانه مركزى واسناد دانشگاه تهران ، ج 16 ، ص 153 .
( 6 ) . محمد بن مرتضى كاشاني ، تفسير المعين ، تصحيح على أكبر غفارى ، ج 2 ، ص 650 .