اختلافات فاحشى وجود دارد . فخر رازي مىگويد : در برخى از كتابهاى كهن گفته شده : عبداللَّه بن مسعود منكر سورههاى « فاتحة الكتاب » و « معوذتين » به عنوان بخشي از قرآن بوده است . اين بسيار دشوار است ؛ چون اگر ما بپذيريم قرآن در عصر صحابه به صورت متواتر بوده ، پس اين سورهها جزو قرآناند وانكار آن موجب كفر است واگر بگوييم در آن عصر نقل قرآن به حد تواتر نبوده ، موجب مىشود در أصل تواتر قرآن ترديد كنيم [ واين هرگز روا نيست ؛ بنابر اين ] به نظر مىرسد احاديثى كه چنين نسبتي را به ابن مسعود مىدهند ، باطل باشند واين مشكل را حل مىكند . همان طور كه قاضى أبى بكر مىگويد : « احاديثى كه مىگويد ابن مسعود اين سورهها را جزو قرآن نمىدانست ، صحيح نيست وبه اثبات نرسيده است » . نووى نيز در شرح مهذّب مىگويد : « تمام مسلمانان اتفاق نظر دارند كه سورههاى « معوذتين » و « فاتحة الكتاب » جزو قرآناند وهر كس آن را انكار كند به كفر گراييده وآنچه كه از ابن مسعود نقل شده باطل ونادرست است » . ابن حزم نيز مىگويد : « اين حديث جعلى ودروغى است وآن را به ابن مسعود بستهاند » . « 1 » ديدگاه باقلانى نيز نزديك به همين سخن است . وى مىگويد : آن كه بر اين ادعاست كه ابن مسعود « معوذتان » را جزو قرآن نمىدانسته ، ادعايش باطل ونشاندهندهى ناداني وگمراهى وى ونهايت دورىاش از دانش است . « 2 » ليكن ابن حجر با اين ديدگاه به شدت مخالفت مىورزد ومىنويسد : اسناد احاديثى كه انكار ابن مسعود را گزارش مىدهند ، صحيحاند [ وپس از ذكر روايات مىگويد ] وقول كسى كه مىگويد : اين أحاديث دروغاند وآنها را به
سلامة القرآن من التحريف (تحريف ناپذيرى قرآن) ( فارسى) — صفحة 103
مساهمون: فتح الله المحمدي ( نجارزادگان )
ص١٠٣
هامش
( 1 ) . به نقل از : جلال الدين سيوطى ، الاتقان ، ج 1 ، ص 79 - 80 .
( 2 ) . به نقل از : ابن قتيبة ، حاشية تأويل مشكل القرآن ، ص 43 .