جواب )
الف - نه تنها مجروح واجب است كه در صورت امكان خود را درمان كند بله بر واردكننده زخم نيز درمان مجروح به تنهايى يا با هماهنگى وى واجب است و اگر در امكان اينان نيز نباشد بر ديگر مسلمان اين درمان واجب است و مثل اين درمان بر مبناى « ولا تلقوا بايديكم الى التهلكه » مىباشد كه با دست خود ، خود يا ديگران را به هلاكت و نابسامانى افكندن حرام است ، ما « خود و ديگران » را از محذوف بودن مفعول « ولا تلقوا » به دست مىآوريم كه نه تنها خود را بلكه ديگران را نيز نبايد به هلاكت افكند ، موجب هلاكت و نابسامانى خود يا ديگران گردد يا اگر خود يا ديگران آسيبى ديده باشند و امكان جبران داشته باشد به آن بىتفاوت باشند ؛ براين مبنا ، چنان كه انسان نبايد خود يا ديگران را مجروح كند ، اگر مجروح شد نيز نبايد بىتفاوت باشد و در حد امكان بايستى در اين مثلث - به ترتيب - درمان گردد .
ب - ديه هرگونه جراحتى كه وارد شده برعهده مجروح كننده است و اين جراحت يا قابل درمان مىباشد يا قابل درمان نيست ، در صورت اول تمامى هزينههاى عادل درمان برعهده واردكننده جراحت است اگر چه بيش از ديه جراحت باشد زيرا ديه جراحت ، بعد دوم جبران جراحت است و بعد از آن ، درمان مجروح مىباشد و در صورت دوم اگر قابل درمان نباشد بايستى ديه مقرره پرداخت شود ، و بر مبناى « فاعتدوا عليه به مثل ما اعتدى عليكم » اگر جراحت عمدى است جبرانش وارد كردن
پرسش و پاسخهاى احكام قضايى بر مبناى قرآنى (فارسى) — صفحة 44
مساهمون: الشيخ محمد الصادقي الطهراني
ص٤٤