دستگاه خبرگزارى خدا :
تمامى دستگاههاى فرستندهء عالم تنها با شرايطى خاص با قيد حفظ كيفيت خود در حال گرفتن خبر ، مىتوانند امانتهاى خود را تحويل دهند .
و اما زمين ، اين دستگاه مرموز اطلاعاتى و خبرگيرى خدا ، هنگامى به ارادهء الهى آغاز پخش خبر مىكند ، كه بكلّى طومار وجودش از هم پاشيده :
إِذا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزالَها . .
يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ . .
وَ إِذَا الْأَرْضُ مُدَّتْ . وَ أَلْقَتْ ما فِيها وَ تَخَلَّتْ . .
إِذا دُكَّتِ الْأَرْضُ دَكًّا . .
وَ إِذَا الْجِبالُ سُيِّرَتْ . .
وَ إِذَا الْبِحارُ سُجِّرَتْ . .
وَ إِذَا الْقُبُورُ بُعْثِرَتْ . .
.
آرى ، آن هنگاميكه زمين در اثر زلزله و انقلاب منفجر شود ، آنگونه كه بچهرهء غيرزمينى درآيد - اگرش بنگرى نشناسى - دچار كششى سخت گردد ، و تمامى آنچه را كه در باطن پنهان داشته آشكار سازد ، كوهها بسرعت به حركت آيند ، و در اثر جنبش شديد تبديل بغبار شوند ، و اقيانوسها از شدت حادثه به جوش آيند ، پس از اين انفجار عظيم كه در اين دستگاه گيرندهء خبر رخ داده - نخست زمين ، امانتهاى بدنهاى آدميان و مكلّفانرا تحويل دهد - و سپس امانات ديگر : اعمال و اصوات و اقوال آنها را :
يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبارَها .
تا سيه روى شود هركه در او غش باشد .
* * *
انعكاس اعمال ! !
عنوان فوق در قرون گذشتهء اسلامى نظر محققان و دانشمندان اسلامى را به خود جلب كرده ، و در پيرامون توجيه آن سخنانى گوناگون گفتهاند ، اين دوربين آياتى از قبيل آيات مورد بحث و رواياتى زياد است كه چنان وانمود ساخته :