دو دوران ديگر . . ؟
نتيجهء بحث گذشته اين شد كه آيات سورهء فصلت تنها از چهار دوران از دورانهاى ششگانهء خلقت سخن گفته ، و اكنون جاى اين پرسش است كه در دو دوران ديگرچه چيز از زمينها و آسمانها پديد شده است ؟
از پيش گذشت كه شش دوران براى پيدايش زمينها و آسمانها و ايجاد جرم گاز آسمانى بوده است .
تاكنون دو دورانرا مربوط باصل پيدايش زمين ، و دو دوران ديگر براى تشكيل طبقات آسمان دانستهايم ، و روى اين اصل دو دوران باقيمانده مربوط به آن قسمتى از پيدايش جهانست كه هنوز سهمى از دورانهاى مزبور نگرفته است .
قدر مسلم پيدايش دخان آسمان كه پيش از تشكيل طبقات است سهمى از اين دو دوران داشته و تنها دو قسمت از اين لحاظ مورد ترديد است .
1 - بخش يافتن تودهء خاكى نخستين زمين به هفت كره .
2 - پيدايش ستارگان در نخستين آسمان . . .
آيا اين دو قسمت از پيدايش جهان نيز سهمى از دوران باقيمانده دارند ؟ !
و يا اينكه تقسيم مادهء زمينى به هفت كرهء خاكى در دو دوران آفرينش زمين ، و آفرينش ستارگان نيز دو دوران تشكيل طبقات آسمان بوده است ؟
دور نيست كه پيدايش ستارگان سهمى از دو دوران باقيمانده داشته باشد ، زيرا از جملهء
« فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ فِي يَوْمَيْنِ »
چنان مينمايد كه تنها تشكيل طبقات آسمان در دو روز آسمانى بوده ، و نه آنكه اعمال بعدى نيز بهرهاى از اين دو دوران داشته باشند ، چنان كه فرمايد :
وَ أَوْحى فِي كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها وَ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ
.