جواب : اگر زمين بنحو استقلال و در قبال آسمان و ستارگانش منظور گردد اشكال فوق بجا است . ولى در صورتى كه بعنوان يكى از ستارگان جوّ وسيع آسمان منظور شود و نه آنكه مقابل آنها ، صحيح است گفته شود زمين در آسمان است و روى اين اصل جملهء
فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ
شامل هر دوى زمين و آسمان بوده و هردو به هفت بخش تقسيم شدهاند .
مگر آنكه گفته شود : تشكيل طبقات آسمان پس از تكميل زمين و پيدايش زندگى در آن بوده ( چنان كه گذشت ) .
و در صورتىكه بخشيابى مادهء زمينى به هفت كرهء خاكى بطور مسلّم قبل از تكميل زمين ما بوده است ، در نتيجه
« فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ »
شامل تقسيم زمين به كرات هفتگانه خاكى نخواهد بود ، چه آنكه بخشيابى آسمان پس از تكميل زمين بوده است .
ولى جاى اين سخن نيز باقى است كه ارادهء الهى دربارهء زمين هنگام تشكيل طبقات آسمان در انحصار پيدايش كرات هفتگانه از مادهء نخستين زمين نيست .
بلكه كرات موجودهء زمينى پيرو تشكيل طبقات آسمانى ميان آنها تقسيم شد كه هر زمينى در يكى از طبقات آسمان جاى گرفت چنان كه در بحث زمينهاى هفتگانه خواهد آمد ، و تذكر خواهيم داد كه از آيهء
وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ
چنان مينمايد كه هفت زمين نيز مانند هفت آسمان هريك بر فراز ديگرى است چه در يك آسمان باشند و يا ميان هفت آسمان ، يا كمتر بخش شده باشند ، تفصيل سخن در اين پيرامون در بحث هفت زمين خواهد آمد .
* * *