بَاطِنَةً » « 1 » تا آخر .
يعنى : روايت است از حمزة بن طيّار ، از امام جعفر صادق عليه السلام ، حمزه گفت كه : امام گفت مرا كه : بنويس ، پس خواند بر من تا نويسم كه : به درستى كه از جمله سخن ما اهل بيتِ پيغمبر اين است كه : اللَّه تعالى ، حجّت گرفته بر بندگانِ غير مستضعف خود به اين كه داده ايشان را و شناسانيده به ايشان بعد از آن فرستادهء سوى ايشان رسول را و فرود آورده بر ايشان كتاب را ، پس امر كرده ايشان را در آن كتاب به طاعت و نهى كرده از معصيت .
اصل : « أَمَرَ فِيهِ بِالصَّلَاةِ وَالصِّيَامِ ، فَنَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله عَنِ الصَّلَاةِ ، فَقَالَ : أَنَا أُنِيمُكَ ، وَأَنَا أُوقِظُكَ ، فَإِذَا قُمْتَ فَصَلِّ ؛ لِيَعْلَمُوا إِذَا أَصَابَهُمْ ذلِكَ كَيْفَ يَصْنَعُونَ ، لَيْسَ كَمَا يَقُولُونَ : إِذَا نَامَ عَنْهَا هَلَكَ ؛ وَكَذلِكَ الصِّيَامُ ، أَنَا أُمْرِضُكَ ، وَأَنَا أُصِحُّكَ ، فَإِذَا شَفَيْتُكَ فَاقْضِهِ » .
شرح : مقصود از اين فقرات تا آخرِ حديث ، اين است كه : اللَّه تعالى در اوامر و نواهى سختگيرى نكرده و مستضعفان را معذور داشته و به اين سبب ، حجّت او بر عاصيان تمام شده .
فَنَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله عَنِ الصَّلَاةِ اشارت است به آنچه مىآيد در « كِتَابُ الصَّلَاةِ » در حديث نهمِ باب دوازدهم كه « بَابُ مَنْ نَامَ عَنِ الصَّلَاةِ أَوْ سَهَا عَنْهَا » است كه به سبب خواب ، نماز صبح را در وقتش نكرده .
لِيَعْلَمُوا متعلّق است به نَامَ تا آخر ، پس « لِيَعْلَمُوا » تا هَلَكَ ، جملهء معترضه است و كلام امام است ميان كلام الهى .
يعنى : مثلًا امر كرده در كتاب خود به نماز و روزه ، پس خوابيد رسول اللَّه صلى الله عليه و آله و غافل شد از نماز ، پس گفت اللَّه تعالى او را كه : من مىخوابانم تو را و من بيدار مىكنم تو را ، پس چون برخيزى از خوابى كه در آن خواب ، نماز فوت شده باشد ، پس قضا
هامش
( 1 ) . الكافي ، ج 1 ، ص 15 ، ح 12 .