الْإِيمَانِ وَالْكُفْرِ » از ابى جعفر عليه السلام گفت كه : « إِنَّ اللَّهَ - عَزَّ وَجَلَّ - قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ الْخَلْقَ قَالَ :
كُنْ مَاءً عَذْباً أَخْلُقَ مِنْكَ جَنَّتِي وَأَهْلَ طَاعَتِي ، وُكُنْ مِلْحاً أُجَاجاً أَخْلُقَ مِنْكَ نَارِي وَأَهْلَ مَعْصِيَتِي » ؛ « 1 » چه از آن حديث معلوم مىشود كه هيچ مكلّف ، مخلوق نمىشود در بدن ، بى نشانى كه مخلوق شده باشد پيش از خلقِ او در بدن .
لَمْ يُحِبَّهُ أَبَداً دلالت مىكند بر اين كه آنچه در ادعيهء مأثوره واقع شده از طلب سعادت بر تقديرِ فرضِ شَقا ، قسمى از مَجاز است و طلبِ حقيقى نيست ، بلكه ذكر آن ، از كمال رغبت در ثواب و ترس از عذاب است و آن ، ثواب دارد .
يعنى : روايت است از امام جعفر صادق عليه السلام گفت كه : به درستى كه اللَّه تعالى آفريد نشانِ عاقبت به خيرى و نشان ناعاقبت به خيرى را پيش از آن كه آفريند مكلّفان را در ابدان ، پس هر كه آفريده او را اللَّه تعالى با نشانِ عاقبت به خيرى ، كراهت ندارد او را هرگز و اگر عملِ بد كند ، كراهت دارد عمل او را و كراهت ندارد او را . و اگر بوده باشد با نشانِ ناعاقبت به خيرى ، دوست نمىدارد او را هرگز و اگر عملِ خوب كند ، دوست مىدارد عمل او را و كراهت دارد او را ؛ چه مىداند آنچه را كه بازگشت سوى آن خواهد كرد . پس چون دوست داشت اللَّه چيزى را ، خواه مكلّف و خواه عمل ، كراهت نمىدارد آن را هرگز . و چون كراهت كرد چيزى را ، خواه مكلّف و خواه عمل ، دوست نمىدارد آن را هرگز .
[ حديث ] دوم
اصل : [ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ رَفَعَهُ ، عَنْ شُعَيْبٍ الْعَقَرْقُوفِيِّ ] عَنْ أَبِي بَصِيرٍ ، قَالَ : كُنْتُ بَيْنَ يَدَيْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام جَالِساً وَقَدْ سَأَلَهُ سَائِلٌ ، فَقَالَ : جُعِلْتُ فِدَاكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ ، مِنْ أَيْنَ لَحِقَ الشَّقَاءُ أَهْلَ الْمَعْصِيَةِ حَتّى حَكَمَ « 2 » لَهُمْ فِي عِلْمِهِ بِالْعَذَابِ عَلى عَمَلِهِمْ ؟ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام : « أَيُّهَا السَّائِلُ ، حُكْمُ اللَّهِ - عَزَّ وَجَلَّ - لَايَقُومُ لَهُ أَحَدٌ مِنْ خَلْقِهِ بِحَقِّهِ » .
هامش
( 1 ) . الكافي ، ج 2 ، ص 6 ، ح 1 .
( 2 ) . كافى مطبوع : + / « اللَّه » .