تحريرها را به خوبى تصوّر كنند ، چند نمونه از فقرات اين شرح را كه تحرير آن در ميان چهار قسم موجود ، حتّى مفهوم و محتوا و نظريّهء مصنّف تغيير يافته ، عيناً مىآوريم :
نمونهء اوّل : فقرهء متعلّق به شرح حديث دوازدهم از « باب الأخذ بالسنّة وشواهد الكتاب » است كه متن حديث از حضرت امير المؤمنين عليه السلام چنين است : « السنّة سنّتان ؛ سنّة في فريضة الأخذ بها هُدىً ، وتركها ضلالة ، و سنّة في غير فريضة الأخذ بها فضيلة وتركها إلى غير خطيئة » .
شرح اين حديث در نسخهء شمارهء ( 86 / 26 ) كه تحرير اوّل مصنّف است ، چنين است :
إِلى به معنى « مَعَ » است و ظرف ، خبر مبتدا است . و غَيْر بى تنوين است و مضاف است به خَطِيئَة .
يعنى : اميرالمؤمنين عليه السلام گفت : راه و روشى كه پيغمبر صلى الله عليه و آله آورده از جانب اللَّه تعالى ، بر دو قسم است ؛ يكى راه و روشى كه در محكمات قرآن هست ، دست زدن به آن راه و روش ، راه يافتن به حقّ است و ترك آن گمراهى است . مراد به بودن در محكمات قرآن آن است كه يا خودش صريح باشد ، يا چيزى صريح باشد كه از آن ، طريق عمل در آن معلوم مىشود ، مثل وجوب سؤالِ « أَهل الذكر » و عمل به آنچه گويند ؛ چه از آن معلوم مىشود كه عمل به خبر واحد صحيح واجب است ؛ چون وجوب عمل به آن معلوم است از « أَهل الذكر » ائمّهء معصومين عليهم السلام . . . ( تا پايان باب كه دو صفحهء ديگر مطلب توضيحى دارد ) .
امّا همين فقره ، در تحرير دوم در نسخهء شمارهء ( 106 ) مسجد اعظم چنين است :
إِلى اينجا مثل « إلى » در « زيدٌ منقطعٌ إلى عمرو » است . غَيْر با تنوين است و به معنى « ضدّ » است و ظرف ، متعلّق به « تَرك » است به تضمين معنى توجّه ؛ و مراد ، تركِ بالكلّيّه است به توجّه به ضدّ آن ، و لهذا در شقّ اوّل « إلى غَير » مذكور نيست ؛ زيرا كه ترك فريضه مطلقاً ضلالت است ، خواه بالكلّيّه باشد و خواه گاهى باشد ؛ يعنى :
اميرالمؤمنين عليه السلام گفت : راه و روشى كه پيغمبر عليه السلام آورده از جانب اللَّه تعالى بر دو
صافى در شرح كافى (فارسى) — صفحة 77
مساهمون: محمد حسين الدرايتي
ص٧٧