براى جميع جهّال از جمله اهل كتاب حاصل نمىشد پيش از جهالت و اختلاف ايشان . و به اين تقرير ، دفع مىشود منافات ميان اين حديث و آنچه مىآيد در « كِتَابُ الْحُجَّة » در حديث سوم و نهمِ باب بيستم كه « بَابُ أَنَّ أَهْلَ الذِّكْرِ الَّذِينَ أَمَرَ اللَّهُ الْخَلْقَ بِسُؤَالِهِمْ هُمُ الْأَئِمَّةُ عليهم السلام » است و در شرح آنها ، دفع منافات مىشود به دو وجه ديگر .
يعنى : روايت است از امام جعفر صادق عليه السلام گفت كه : خواندم در كتابى كه على بن ابى طالب عليه السلام به خطّ خود نوشته بود از گفتههاى پيغمبر صلى الله عليه و آله - و آن ، نزد امام زمان مىباشد ، چنانچه مىآيد در حديث چهاردهمِ باب بيستم - : به درستى كه اللَّه تعالى نگرفته بر اهل اختلاف در مسائل ، پيمان را به طلب دانشِ آيات بيّناتِ محكمات ، مگر آن كه گرفته بر ائمّه كه داناياناند ، پيمان را به تعليم آن دانش ، آن نادان را ؛ چه علم به حرام بودن اختلاف از روى ظن ، هميشه در اهل هر شريعتى بوده ، پيش از جهالت و اختلاف ايشان .
[ حديث ] دوم
اصل : [ عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْبَرْقِيِّ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ وَمُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَيْدٍ : ] عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام فِي هذِهِ الْآيَةِ :
« وَ لا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ »
« 1 » قَالَ : « لِيَكُنِ النَّاسُ عِنْدَكَ فِي الْعِلْمِ سَوَاءً » .
شرح : معنى عِلْم بيان شد در شرح حديث هفتمِ باب سابق . و به اين ، دفع مىشود منافات ميان اين حديث و آنچه مىآيد در حديث اوّلِ « بَابُ اخْتِلَافِ الْحَدِيْثِ » كه باب بيست و دوم است كه : رسول اللَّه صلى الله عليه و آله اختصاص مىداده امير المؤمنين و حسنين و فاطمه عليهم السلام را به تعليم اسرار .
يعنى : روايت است از امام جعفر صادق عليه السلام در اين آيت در سورهء لقمان كه : و مپيچان روى خود را كه پهلوى رو را ظاهر كنى براى مردمان . امام گفت كه : مراد ، اين است كه :
مىبايد كه مردمان ، نزد تو در تعليم دانش ، برابر باشند ، چنانچه نشود كه از بعضى رو گردانى و ياد ندهى و آن بعض ، اهل باشند ، چنانچه مىآيد در حديث چهارمِ اين باب .
هامش
( 1 ) . لقمان ( 31 ) : 18 .