شرح : تَسْتَفِزُّ ( به فاء و تشديد زاء بانقطه ) به صيغهء مضارع معلومِ غايبهء باب استفعال است .
المُنى ( به ضمّ ميم و فتح نون و الف منقلبه از ياء ، جمع مُنْية به ضمّ ميم و سكون نون ) : آرزوها .
تَسْتَعْلِقُها ( به عين بىنقطه و قاف ، به صيغهء مضارع معلومِ غايبهء باب استفعال است .
و در بعض نسخ به غين بانقطه است ؛ « 1 » و حاصل هر دو ، يكى است . و در بعضى به قاف است ، به معنى اين كه « مضطرب مىكند » « 2 » و آن ، مناسب اين مقام نمىنمايد .
يعنى : گفت امير المؤمنين عليه السلام كه : به درستى كه دلهاى ناخردمندان ، مانند جانور شكارى است . از جا درمىآورد ايشان را طمعها . و مانند گرو به نظر مىگيرد ايشان را آرزوهاى دور و دراز . و به دام مىاندازد ايشان را فريبهاى شيطان و دنيا .
[ حديث ] هفدهم
اصل : [ عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِيِّ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ الدِّهْقَانِ ، عَنْ دُرُسْتَ ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ ، قَالَ : ] قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام : « أَكْمَلُ النَّاسِ عَقْلًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقاً » .
شرح : گفت امام جعفر صادق عليه السلام كه : كاملترِ مردمان در خردمندى ، كسى است كه بهترِ مردمان باشد در خوش سلوكى با اللَّه تعالى و مردمان . اين ، اشارت است به اين كه :
كسى كه خود را خردمند شمرد ، مىبايد كه فسق و ظلم نكند .
[ حديث ] هجدهم
اصل : [ عَلِيٌّ ، ] عَنْ أَبِي هَاشِمٍ الْجَعْفَرِيِّ ، قَالَ : كُنَّا عِنْدَ الرِّضَا عليه السلام ، فَتَذَاكَرْنَا الْعَقْلَ وَالْأَدَبَ ، فَقَالَ : « يَا أَبَا هَاشِمٍ ، الْعَقْلُ حِبَاءٌ مِنَ اللَّهِ ، وَالْأَدَبُ كُلْفَةٌ ؛ فَمَنْ تَكَلَّفَ الْأَدَبَ ، قَدَرَ عَلَيْهِ ؛ وَمَنْ تَكَلَّفَ الْعَقْلَ ، لَمْ يَزْدَدْ بِذلِكَ إِلَّا جَهْلًا » .
هامش
( 1 ) . يعنى « تَسْتَغْلِقُها » .
( 2 ) . يعنى « تَسْتَقْلِقُها » .