خليل را چنين مىستايد : « خليل بن الغازي القزويني ، الملقّب ببرهان العلماء ، جليل القدر ، عظيم الشأن ، رفيع المنزلة ، من وجوه هذا الطايفة وثقاتها وأثباتها وأعيانها ، أمره في الجلالة وعظم الشأن وسموّ الرتبة و الثقة والعدالة والأمانة أشهر من أن يذكر ، وفوق ما يحوم حوله العبارة . وكان أخبارياً عالماً بالعلوم العقلية والنقلية » .
در استعداد و نبوغ او همين بس كه قبل از سى سالگى ، توليت آستان مقدس حضرت عبد العظيم به او واگذار مىشود . وى يكى از پرچمداران افراطى فكر اخبارى گرى است كه همين امر سبب شده كه وى طرفداران بسيار و همچنين مخالفان فراوانى داشته باشد .
صافى يكى از آثار مهم ملا خليل است كه به نوشتهء خودش ، بيش از بيست سال از عمرش را صرف آن نموده است . صافى اولين شرحى است بر كافى كه به زبان فارسى نگارش يافته و تاكنون شرح ديگرى بر كافى به زبان فارسى شناسايى نشده است . ويژگى ديگرى كه اين شرح را ممتاز ساخته آن است كه ملا خليل به شرح اصول يا روضه كافى اكتفا نكرده ، بلكه تمام سه بخش كافى ( اصول ، فروع و روضه ) را شرح نموده است و همين امر سبب شده كه تأليف صافى بيش از بيست سال طول كشيده است . وانگهى دقت مؤلف در ترجمهء الفاظ روايات و وسواس او در عدم زيادة يا نقيصه در آن ، قابل تأمل است .
بدون ترديد اين گونه آثار ، خود بخش بزرگى از راه ترجمهء متون دينى را هموار مىكند و تجربهء گران قيمتى است كه به نسلهاى بعد منتقل مىنمايد و صافى كه عالمى سرشناس آن را به رشتهء تحرير درآورده و اطلاعات جانبى فراوان در آن عرضه شده ، به مثابهء سرمايهاى است كه نبايد در عرصهء پژوهشهاى حديثى و ترجمهء متونِ دينى ناديده گرفته شود .
صافى براى اولين بار است كه به شكل جديد نشر مىيابد و بديهى است كه چاپ آن به معناى دفاع از افكار خاص مؤلف نمىباشد ، بلكه تنها به نمايش گذاشتن انديشههاى شخصيتى است كه در عصر خود تأثيرگذار بوده و همواره برخى از آراء و نظرات او مورد نقد و بررسى انديشمندان و عالمان ديگر بوده و هست .
گروه احياء آثار
پژوهشكدهء علوم و معارف حديث
محمدحسين درايتى
صافى در شرح كافى (فارسى) — صفحة 6
مساهمون: محمد حسين الدرايتي
ص٦