بحثى پيرامون : تفسير إمام عسكرى عليه السّلام
تفسير إمام عسكرى عليه السّلام ، شامل تفسير فاتحة الكتاب و بخشى از سورهء بقره است ، كه إمام عليه السّلام ، إملاء كرده و شيخ أبو جعفر محمّد بن علىّ بن بابويه قمى - ساكن رى - آن را از طريق ( روائى ) خودش ، روايت كرده ، و چندين بار ، بچاپ رسيده است . چاپ أوّل ؛ در تهران ، سال 1268 هجرى قمرى ، و چاپ دوّم ؛ در سال 1313 قمرى ، و چاپ سوّم ؛ در حاشيهء تفسير قمى در سال 1315 .
گرچه در شناخت روايات ، عوامل گوناگون دخالت دارد ، امّا ؛ آنها را ميتوان در دو عامل زير - كه ؛ أساس معرفة الحديث است - خلاصه نمود :
1 - سند روايت .
2 - دلالت متن آن .
كسانى كه ؛ تار و پود وجودشان با معارف و شناخت روايات ، عجين شده ! و شامّهء حديث ، پيدا كرده ! و مدال « منّا أهل البيت » دريافت كردهاند ، در سند حديث و بررسى آن ، چندان مشكلات و گرفتارى ندارند ! و صحّت و سقم بيشتر آنها ، مانند روز ، برايشان واضح است ! و دلالت حديث ، براى آنها ، كاملا روشنگر است .
گرچه ؛ متن تفسير إمام عليه السّلام در سورهء فاتحه ، از لحاظ دلالت آن ، كاملا بىإشكال است ، أمّا ؛ در صحّت صدور آن ، همهء پژوهشگران و بزرگان ، متّفق و هماهنگ نيستند ! گروهى ؛ بتحقيق سندش پرداخته و بر آن اعتماد كردهاند . و عدّهاى بىنظر ، و گروهى ؛ مردّد ! و أحيانا ! به نقد و ردّ آن پرداختهاند ! . از اين ميان ، دشمنان شيعه نيز ، براى « گل آلود كردن آب و ماهى گرفتن » فرصت را غنيمت شمرده ! در بارهء رجال سند آن ، مانند محمّد بن قاسم استرآبادى ، يا دو فرزند - راوى - كه ؛ مستقيما از إمام عليه السّلام روايت كردهاند ( يعنى : يوسف بن محمّد بن زياد ، و عليّ بن محمّد بن سيّار ) مسموماتى پخش كردهاند . شگفتا ! برخى از بزرگان ، نيز ، سهوا آن را تكرار نمودهاند ! كه از ساحت قدس آنان بسيار بعيد به نظر ميرسد ، امّا چه بايد كرد ؛ الجواد قد يكبو .