درجات صبر
خواجه مىگويد : صبر عبارت است از حبس نفس از جزع كه اظهار آن دالّ بر شِكوه و شكايت است . صبر براى عامّه سختترين منزل ، براى اهل محبّت مخوفترين مقام و براى موحّدان نازلترين موقف است و بر سه درجه است :
درجهء اوّل از صبر : صبر از معصيت است كه براى بقاى ايمان و دورى از عذاب است و با مطالعهء وعيد الهى حاصل مىگردد ، در اين مقام اگر موجبات صبر انفعال و شرمندگى باشد و حياى از حق موجب شود كه سالك از معاصى كنارهگيرى نمايد اين نحوهء صبر عالىتر است .
درجهء دوّم از صبر : صبر بر طاعت است كه به محافظت طاعت ، رعايت طاعت و به تقسيم طاعت حاصل است .
تحسين طاعت به علم ، رعايت طاعت به اخلاص و محافظت طاعت به دوام طاعت است .
درجهء سوّم از صبر : صبر در بلايا و مصايب است كه براى رسيدن به حسن جزاى الهى است ، تحمّل اين صبر با انتظار فرج از طرف حق متعال سهل و آسان مىگردد . سبك گردانيدن مصايب و سهل شمردن آنها با ياد خدا و متذكر شدن نعم اوست ، آن كه متذكّر حق متعال است زير بار مصايب احساس ناراحتى نمىكند « 1 » .
هامش
( 1 ) - مقامات معنوى : 2 / 39 .