عرفا فرمودهاند :
صفات اولياى كامل سه چيز است :
سكوت و آن درِ نجات است ، جوع و آن كليد خيرات است ، زحمت دادن به نفس در عبادات و روزهء روز و قيام شب .
حكيمى فرمود :
چهار چيز است كه در چهار چيز طلبيديم ولى اشتباه كرديم : غنا را در مال طلب كرديم در قناعت يافتيم ، بزرگى و جاه را در حسب خواستيم در تقوا ديديم ، راحت را در ثروت طلب كرديم در قلّت مال يافتيم ، نعمت را در لباس و طعم و خواستهها دنبال كرديم در بدن صحيح يافتيم .
اهل عرفان مىفرمايند :
چهار چيز را به چهار چيز بشوييد : صورتها را به اشك چشم ، زبان را به ذكر حق ، قلب را به خشيت ربّ ، گناهان را به توبه .
لقمان فرمود :
فرزندم ! فردا كه در پيشگاه حق رفتى از چهار چيز سؤال شدى : جوانيت را كجا خرج كردى ؟ عمرت را چه كردى ؟ مالت را از كجا بدست آوردى و آن را در چه راهى خرج نمودى ؟ براى اين سؤالات جواب آماده كن « 1 » .
حكما مىفرمايند :
شعار حكماى اسلام چهار چيز است :
تقوا ، حيا ، شكر ، صبر .
كلمات و فرمايشهاى عارفان و حكيمان و مؤمنان بسيار است ، نقل همهء آنها
هامش
( 1 ) - الكافى : 2 / 134 ، باب ذم الدنيا والزهد فيها ، حديث 20 ؛ بحار الأنوار : 13 / 425 ، باب 18 ، حديث 19 .