درجات مراقبت
سالكى كه در طريق حق است و هميشه به حق نظر دارد اهل مراقبه است ، مراقبه سه درجه دارد :
درجهء اول : مراقبهاى است كه سالك در سير به سوى حق دارد .
درجهء دوم : توجه يافتن به مراقبهء حق است ، سالك متوجه مىگردد كه حق متعال مراقب اوست .
درجهء سوم : مراقبهاى است كه سالك نسبت به آثار وجود حضرت حق داراست ، كيفيت تجليات حضرت احديت را پيوسته مورد نظر دارد .
قسم اول را مىتوان مراقبهء مقدماتى ، دوم را متوسط و سوم را عالى نام نهاد .
در مراقبهء مقدماتى ، مراقبهء سالك در اياب و ذهاب ، خورد و خواب ، گفت و شنود ، طاعت و عبادت ، رفتار و كردار است .
در اين مراقبه نظر سالك اين است كه از طريق دستورهاى شرع خارج نگردد ، آنچه انجام مىدهد بر وفق دستور باشد و براى اين منظور مراقبه را دارد كه خود را به اطاعت و عبادت زينت دهد . تا مورد توجه و عنايت واقع گردد ، خود را مىآرايد تا او را بپسندند و محرك او را در اين مراقبه وعدهها و وعيدها است ، از خوف عقاب از بدىها كنارهگيرى مىكند ، به اميد ثواب به خوبىها مىگرايد .
مبند اى دل به جز در يار خود دل * اميد از هر كه دارى جمله بگسل
زمنزلگاه دونان رخت بربند * وراى هر دو عالم جوى منزل
برون كن از درون سوداى گيتى * از اين سودا به جز سودا چه حاصل
منه دل بر چنين محنت سرايى * كه هرگز زو نيابى راحت دل