گمراهى دورى [ كه هرگز به رحمت خدا دست نيابند ] دچار كند .
در شأن نزول اين آيه در تفسير « مجمع البيان » آمده :
يكى از يهوديان مدينه ، با يكى از مسلمانان منافق اختلافى داشت ، قرار گذاشتند يك نفر را به داورى بين خود انتخاب كنند ، شخص يهودى چون به عدالت و بىنظرى رهبر اسلام صلى الله عليه و آله اطمينان داشت گفت : من به داورى پيامبر شما راضيم ، ولى مرد منافق يكى از بزرگان يهود به نام كعب بن اشرف را انتخاب كرد ؛ زيرا مىدانست كه مىتواند با هديه نظر او را به سوى خود جلب كند و به اين ترتيب با داورى پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله مخالفت كرد ، اين آيه شريفهء نازل شد و چنين افرادى را كه بردهء شيطاناند و به پيروى از او به دنيا و آخرت خود لطمه مىزنند به شدّت سرزنش كرد « 1 » .
طاغوت از مادهء طغيان است و اين كلمه با همه مشتقاتش به معناى سركشى و شكستن حدود و قيود و يا هر چيزى كه وسيلهء طغيانگرى و يا سركشى است مىباشد بنابراين آنها كه داورى به باطل مىكنند طاغوت هستند ؛ زيرا حدود و مرزهاى الهى و حق و عدالت را شكستهاند .
در حديثى از امام صادق عليه السلام نقل شده كه فرمود :
هر كس به غير حق حكم كند و مردم او را به داورى بطلبند طاغوت است « 2 » .
آيهء فوق مسلمانانى را كه براى داورى به نزد حكّام جور مىرفتند ملامت مىكند و سپس اضافه مىنمايد كه مراجعه به طاغوت يك دام شيطانى است كه مىخواهد انسانها را از راه راست ، به بيراهههاى دوردستى بيفكند .
هامش
( 1 ) - مجمع البيان : 3 / 85 .
( 2 ) - مجمع البيان : 3 / 85 ؛ بحار الأنوار : 9 / 75 ، باب 1 .