تشكيل داده ، ساختمانى كه درون و برونش تمام عقلاى عالم و حكماى تاريخ و انديشمندان را به اعجاب واداشته و تا كنون كسى به عظمت اين ساختمان و نظام شگفت انگيزش آگاه نشده است .
نعمتهاى منفصل مادى عبارت از زمين و آسمان و هرچه در اوست كه انسان براى تداوم حيات و زندگى خويش با آن در ارتباط است و هر يك از آن نعمت ؛ جهانى است حيرتآور و دنيايى است پر از عجايب و غرايب .
انسان را عبث و بيهوده بر سر خوان نعمتهاى متصل مادى و منفصل مادى ننشاندهاند ، اين همه گنج و ثروت را به بازيچه در اختيار او نگذاشتهاند ، اين همه براى اين است كه راه رشد و كمال را به كمك اين نعمتها برابر نقشهء حق كه به وسيلهء انبيا و كتب آسمانى در اختيارش گذاشتهاند پيموده و عبد خالص حق گردد و چون ماهى دريا در درياى توحيد غرق شود و از خود بىخود گشته به حضرت او و عنايت و لطفش زنده شود .
[ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذا دَعاكُمْ لِما يُحْيِيكُمْ ]
« 1 » .
اى اهل ايمان ! هنگامى كه خدا و پيامبرش شما را به حقايقى كه به شما [ حيات معنوى و ] زندگى [ واقعى ] مىبخشد ، دعوت مىكنند اجابت كنيد .
انديشه در نعمتهاى مادى متصل و منفصل ، امرى لازم و واجب است و آيات كتاب به تفكر در نعم و مقصود حضرت حق از اعطاى نعم دعوت فرموده كه تفكر صحيح ، جرقه و بارقهاى الهى است و محرك موتور وجود براى حركت انسان به سوى حضرت دوست مىباشد .
بانى و معمار اين رواق معظم * نور ده اختران و نيّر اعظم
هامش
( 1 ) - انفال ( 8 ) : 24 .