اميرالمؤمنين عليه السلام در سفارشى به فرزند عزيزش حضرت مجتبى عليه السلام مىفرمايد :
أُوصيكَ بِتَقْوَى اللّهِ وَإقامَ الصَّلاةِ لِوَقْتِها وَايتاءَ الزَّكاةِ عِنْدَ مَحَلِّها وَأُوصيكَ بِمَغْفِرَةِ الذَّنْبِ وكَظْمِ الْغَيْظِ وَصِلَةِ الرَّحِمِ وَالْحِلْمِ عِنْد الجاهِلِ وَالتَّفَقُّهِ فِى الدّينِ وَالتَّثَبُّتِ فِى الأَمْرِ وَالتَّعَهُّدِ لِلْقُرآنِ وَحُسْنِ الْجَوارِ وَالأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْىِ عَنِ الْمُنْكَرِ وَاجْتِنابِ الْفَواحِشِ كُلِّها فى كُلِّ ما عُصِىَ اللّهُ فيهِ « 1 » ؛
فرزندم تو را به خويشتن دارى از گناه و نماز به وقت و پرداخت زكات در محل خودش سفارش مىكنم از تو مىخواهم از گناه ديگران چشم بپوشى و خشم را فرو ببرى و صله رحم به جا آورى و در برابر جاهل بردبار باشى و در دين راه فهم پيش بگيرى و در امر خود پا برجا باشى و نسبت به قرآن متعهّد بوده و با همسايه نيك رفتارى پيشه كنى ، امر به معروف و نهى از منكر كن ، از تمام فواحش ، در آنچه خدا در آن معصيت مىشود بپرهيز .
اگر عمر بر طبق اين روايات صرف شود ، به حقيقت ، شكر عمر به جا آورده شده و وقت و نعمت در گناه حق مصرف نشده .
اقسام انسانها در برابر نعمتها
در اينجا لازم است تذكر داده شود كه انسانها در برابر نعمتهاى حق بهخصوص نعمتهاى معنوى بر چهار دستهاند :
اوّل : گروهى كه از ابتدا از قبول نعمت حق روى گردانده و از ريشه ، نعمت مادّى يا معنوى را قبول نكردهاند ، تن به كار نداده و تنبلى پيشه كرده و سربار مردم و دچار فساد شدهاند يا دين خدا را نپذيرفته و راه ضلالت و گمراهى و جنايت و خيانت پيشه كردند .
هامش
( 1 ) - تحف العقول : 222 ؛ بحار الأنوار : 75 / 62 ، باب 16 ، حديث 142 .