طرح دست و پاهاى بىقواره هنوز به صورت انسان در نيامده است ، با وجود اين در پايان ماه دوّم ، شكل آن اندام به طور روشنترى تغيير مىيابد ؛ ولى دم درازش هنوز باقى مانده است .
در اين ماه ، جنين شش برابر بزرگتر مىشود ، قدش به چهار سانتىمتر مىرسد ، و وزنش پانصد مرتبه افزونتر مىگردد ، بين پوست و اعضاى داخلى آن ، استخوان مىرويد ، صورت و گردنش نمو كرده ، دهنش تدريجاً تنگتر و گونهها بهتر نمو مىكند ، چروكهاى بينى به هم اتصال مىيابند و دماغ درشتتر مىشود ، چشمها از روى سر به سمت جلو مىآيند و در آخرين هفتهء اين ماه پلكهاى چشم ساخته مىشوند و طولى نمىكشد كه به هم نزديك مىشوند .
پيشانى اغلب برآمدگى پيدا مىكند ، در نتيجه ، مغز درشتتر شده وسعت زيادترى از كلّه سر را فرا مىگيرد ، ممكن است بعدها تا موقعى كه طفل به حدّ بلوغ برسد برآمدگى پيشانى ، تدريجاً رفع شود و تناسب و تعادلى در چهره ظاهر گردد .
تدريجاً در دست و پا تحوّلات عجيبى رخ مىدهد ، نخست ، جوانههايى ظاهر و كم كم برآمده و بلند مىشوند و انتهاى آنها صاف و مسطح گرديده به شكل تخته شستى رنگآميزى نقاشان در مىآيد . بر روى سطح آن ، پنج برآمدگى متوازى درست مىشود كه به واسطهء فرورفتگىهاى كم عمق از يكديگر جدا و بعداً بر اثر شكافى از هم سوا و به اين ترتيب پنج انگشت روييده مىشوند و شيارهايى از پهناورى دست و پا ظاهر و موضع آرنج ، مچ دست ، زانو و قوزك پا معلوم مىگردد .
در هفتهء پنجم حاملگى ، دُم به حدّ اعلاى درازا مىرسد ، مانند دم حيوانات داراى عضلههاى محركه مىباشد ، تكان مىخورد ، به تدريج طول آن كوتاهتر مىشود و تا موقع به دنيا آمدن نوزاد از ميان مىرود ، كاهش درازى دُم ، موقعى است كه استخوانها شروع به رويش مىنمايند .
عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى) — صفحة 341
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص٣٤١