هوا معلق بود به طرف زمين سرازير مىشد « 1 » و آن وقت سيلابهاى مهيبى كه جارى مىگرديد از قوّهء تصوّر و تخمين ما خارج بود ، تا مدت چند ميليون سال انقلابات جوّى و طوفانهاى عظيم بر سطح كرهء زمين غوغا مىكرد و در گير و دار اين رستاخيز عجيب ، گاز اكسيژن با مواد ديگرى كه قشر خارجى زمين را تشكيل مىداد تركيب مىشد و از آن جمله با گاز هيدروژن زمين مخلوط شد و درياها را تشكيل داد .
يقيناً مقادير هنگفتى از گاز هيدروژن تا قبل از سرد شدن زمين از تحت تأثير جاذبهء زمين فرار كرده و از محيط آن در رفته است و گرنه حجم آب در كرهء ما به قدرى زياد مىشد كه تمام سطح زمين را تا ارتفاع چندين كيلومتر فرا مىگرفت .
اين احتمال وجود دارد كه در حدود يك ميليارد سال پيش ، انقلابات و طوفانهاى كرهء ما آرام شده و در نتيجه وضع فعلى سطح كرهء زمين ، سخت و درياها و هوا به صورتى كه امروز ديده مىشود پديد آمده است .
تركيب و اختلاط عناصر به قدرى كامل انجام گرفته است كه باقىماندهء آنها ، يعنى هوا - شامل اكسيژن و نيتروژن - فقط يك قسمت از يك ميليون و نيم تمام وزن زمين را تشكيل مىدهد .
اما چرا همهء اين گازها جذب نشده و از محيط زمين بيرون نرفته است ؟ يا چرا تناسب مقدار آنها خيلى بيش از ميزان فعلى نشده است ؟ زيرا در هريك از آن دو صورت ، حيات انسانى غير مقدور مىشد و به فرض آن هم كه در زير چنان فشار سهمگينى ، حيات بهوجود مىآمد ، تازه انسان به شكل و هيئت كنونى تكوين
هامش
( 1 ) - به آيات 14 تا 16 سوره نبأ و خطبهء اوّل نهج البلاغة مراجعه كنيد .