با قدرتِ تقوا و خويشتن دارى بگذرد ، به جايى مىرسد كه دست هيچ موجودى به او نخواهد رسيد ؛ آنچه باعث از بين رفتن مايهها و استعدادهاى الهى در انسان است ، گناه است گناه ، بياييد تمام قدرت خود را براى بر انداختن ريشهء گناه و هوى و هوس از سرزمين وجود خود به كار گيريم ، اگر از بند گناه رها شويم تا مقام
[ فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ ]
« 1 » به پرواز خواهيم آمد !
در مقام عظمت و بزرگى انسان كه در تمام انسانها به صورت قوه و استعداد موجود است و همه مىتوانند به آن عظمت بالقوه با اتصال به هدايت ، مقام فعليت بدهند ، تاكنون سخنها گفته شده و كتابها نوشتهاند ؛ ولى در اين زمينه مقالهاى بسيار كوتاه ، ولى فوقالعاده مهم و پرمحتوا از عارف بزرگ شيخ نجمالدين رازى در كتاب « رسالهء عقل و عشق » در دست است كه اين مقاله با استفاده از آيات و روايات اصيل تنظيم شده و مىتوان گفت : نتيجه و عصارهء تمام گفتهها و مقالات و كتب و مسائلى است كه دربارهء عظمت انسان به ميدان ظهور آمده است ، شيخ بزرگ در آن مقاله مىگويد :
به حقيقت بدان كه هرچيزى را يك بار زادن است ، الّا آدمى و مرغ و آنچه ذوات ( صاحب ) بيضهاند كه اينها را دو بار زادن است تا به كمال خود مىرسند ، هم چنان كه مرغ ، بيضه مىزايد و بيضه ، مرغ مىزايد .
زادن اوّل ، بيضه است و در پوست خويش بند است كه نمىتواند در هوا پرواز كند و تا در وقتى كه در زير پر و بال مرغى كامل ، پرورش نيابد به مقام مرغى نرسد .
همچنين وجود آدم ، بيضهء صفت
[ إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً ]
« 2 » بود ؛ زيرا بيضه در حقيقت ، خليفهء مرغ است ، نگاه كن كه چه شريف مرغى بود كه پوست
هامش
( 1 ) - قمر ( 54 ) : 55 .
( 2 ) - بقره ( 2 ) : 30 .