بر پا خواهد كرد كه آتشش روى زمين را مىسوزاند .
اگر كسى بگويد : هدايت تشريع يا راهنمايى براى انسان لازم نيست ، مثل اين است كه بگويد : انسان براى ادامهء زندگى آفتاب ، آب ، هوا و غذا لازم ندارد .
چه گونه است كه تمام موجودات عالم بنا به گفتهء همهء آدميان نياز به قانون و مقررات و هدايت دارند ، اما انسان ندارد ؟ مگر انسان موجودى غير از موجودات اين عالم است و تافتهاى جدا از بافت اين جهان است ؟
اگر بگويند : نياز به راهنمايى و هدايت دارد ، ولى اين نياز را با عقل و خرد خود پاسخ مىگويد ، بايد گفت : چرا در طول ميليونها سال براى رفع اين همه مفاسد هنوز با عقل و علمش پاسخ به نيازش را نسبت به هدايت نداده است ؟ !
آرى ، انسان همانند همهء موجودات محتاج به هدايت است ، اما هدايتى ما فوق هدايت تكوين .
چون هدايت تكوين ، فقط شامل ساختمان مادى او و آفرينش نفس و روح و عقل اوست ، شامل رشد و كمال و تربيت و آدميت و انسانيّت او نيست .
و هدايتى كه محتاج به آن است و در سايهء آن آراسته به تمام حسنات و پاك از تمام سيئات مىگردد ، هم چون هدايت تكوين ارائه و عرضهاش وقف حريم مقدس كبرياست و نبايد انسان براى رشد و كمال و آراسته شدن به حقايق انسانى به عقل تنها متكى شود ؛ زيرا عقل از هدايت كامل انسان عاجز است ، و اين معنى را در طول حيات بشر ثابت كرده است .
عقل براى نشان دادن حقايق هم چون ساير اعضا و جوارح نيازمند به كمك است ؛ زيرا ميدان فعاليت عقل مانند ساير عناصر وجود انسان محدود است ، به همين خاطر خداوند مهربان فقط از باب لطف و عنايت و محبت و مرحمت و عشقى كه به خليفه و جانشين خود داشت تا اين موجود خاكى را به پاكترين
عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى) — صفحة 165
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص١٦٥