در اين جملات ، خاصيت عجيب و تأثير شگرف ياد حق در دلها بيان شده است ، تا جايى كه دل ، قابل الهامگيرى و مكالمه با خدا مىگردد .
در ادامهء همين خطبه حالات و مقامات و كرامتهايى كه براى اهل معنى در پرتو عبادت رخ مىدهد ، توضيح داده شده است ؛ از جمله مىفرمايد :
فرشتگان آنان را در ميان گرفتهاند ، آرامش بر دلهايشان فرود آمده است ، درهاى ملكوت بر روى آنان گشوده شده است ، جايگاه الطاف بىپايان الهى براى آنها آماده گشته است ، خداوند متعال مقام و درجهء آنان را كه به وسيلهء بندگى به دست آوردهاند ديده و عملشان را پسنديده و مقامشان را ستوده است .
آنگاه كه خداوند را مىخوانند بوى مغفرت و گذشت الهى را استشمام و كنار رفتن پردههاى تاريك گناه را احساس مىكنند .
آرى ، ياد حق اقتضا دارد ، تجليات و فيوضات ربّانى را در آيينهء قلب منعكس كند و حالى ديگر به انسان ببخشد و تغيير كلى و تحولى جامع در تمام زواياى وجود انسان به وجود بياورد .
ياد حق با دل كارى مىكند كه دل از تمام گناهان به سختى متنفر شود و از اطاعت و عبادت حق لذتى فوق العاده ببرد .
از ديدگاه مولاى عاشقان ، اميرمؤمنان ، محور عارفان ، قطب آگاهان ، على عليه السلام ، دنياى عبادت دنياى ديگرى است ، دنياى عبادت آكنده از لذت است ، لذتى كه با لذت دنياى مادى قابل مقايسه نيست .
دنياى عبادت پر از جوشش و جنبش و سير و سفر است ، اما سير و سفرى كه به مصر و عراق و شام و يا هر شهر ديگر زمينى منتهى نمىشود ، به شهرى منتهى مىگردد كه او را نام نيست ؛ دنياى عبادت شب و روز ندارد ؛ زيرا همه روشنايى است ، تيرگى و اندوه و كدورت ندارد ، يكسره صفا و خلوص است ، از نظر
عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى) — صفحة 136
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص١٣٦