بپذير و شكسته بستهء مرا قبول كن ، بلكه مؤمن بايد كه هرچند بذل جهد كند و در عمل نهايت سعى به عمل آورد به كردهء خود و گفتهء خود وقعى و اعتبارى راه ندهد كه تمام كردهء او و نيكىها و عبادات او در پيش غنى علىالاطلاق و مالك بالاستحقاق چه ارزشى تواند داشت ؟ !
آرى ، اگر اين كوششهاى ناقابل را قبول كند محض تفضّل است و اگر يكجا همهء موجوديّت انسان را با تمام اعمالش رد كند و قبول ننمايد عين عدل است و كسى را ياراى چون و چرا با حضرت مولا نيست .
عزيزم ! از حال غفلت به در آى و پنبهء شيطانى از گوش خود درآر و چشم دل باز كن ، تا معلومت گردد حال بيدارى يعنى چه ؟ و شنيدن آواى يار چه لذّتى دارد و يافتن عظمت او به وسيلهء ديده دل با تو چه خواهد كرد ؟
در اين حال است كه خود را از ذرهء ناديدنى كوچكتر خواهى ديد و بلكه به خاطر كوچكى فوقالعادهات خود را نخواهى ديد و محو عظمت و بزرگى حضرت او خواهى شد ، با اين كه درك عظمت و اقعى او براى احدى حتّى خاصّان درگاه ميسّر نيست ، در اين وقت است كه اگر عبادات و طاعات تو هزاران برابر از تمام كوههاى عالم بزرگتر باشد آن را نبينى و به هيچ انگارى ، آن وقت است كه براى همان عبادات ناقابلت به خاطر اين كه توفيق يافتى شكر كنى و از كمى و كوچكى و حقيرى و ناچيزى آن عبادات در برابر عظمت حضرت دوست و محبّتهايى كه او به تو كرده در مقام عذرخواهى برآيى ! !
سيرهء انبيا و امامان عليهم السلام در برابر وجود مقدّس حق همينطور بود ، عالم بزرگ شيعه ، شيخ مفيد در كتاب « الارشاد » حديثى از حضرت صادق عليه السلام در توضيح عبادت اميرالمؤمنين عليه السلام بدين مضمون نقل مىكند :
واللّه قسم على بن ابىطالب عليه السلام تا از دنيا رفت هرگز حرامى نخورد و دو امرى از
عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى) — صفحة 485
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص٤٨٥