[ فَاذا تَحَقَّقَ الْعِلمُ فى الصَّدْرِ خافَ ]
زمانى كه دانش انسان به خداوند بزرگ و مقام حضرت او و به جريمههايى كه در دنيا و آخرت براى جرمها معيّن فرموده و به عاقبت خود كه چه خواهد شد ، در دل آدمى تحقّق پيدا كرد و هم چون ريشه درخت در قلب انسان ثابت گشت حالت ترس در دل او جاى خواهد كرد . از آنجا كه اين حالت كه ريشهاش دانش انسان به واقعيّتها است ، ثابت خواهد شد ، انواع خوف ممدوح كه در گذشته در شش قسمت بيان شد براى آدمى حاصل مىشود .
1 - خوف از پيشآمدن حوادث ناگوار براى مردم بر اثر بىتوجّهى آنان به مسائل تربيتى و اعلام خطر به آنان و درصدد پيشگيرى برآمدن از آن حوادث براى نجات خلق .
2 - خوف از سوء عاقبت و فعاليت در جهتى كه عمر آدمى به حسن عاقبت خاتمه يابد .
3 - خوف از مقام خدا و در نتيجه پاك ماندن از گناه .
4 - خوف از عذاب گناه انجام گرفته كه بهترين علت براى توبه و بازگشت است .
5 - خوف از نقصان در عبادت يا قلّت آن در برابر عظمت حق و در نتيجه كوشش بيشتر براى عبادت بيشتر .
6 - خوف از كوچكى خود در برابر عظمت بىانتهاى حضرت حق و در نتيجه ، فعاليت كردن براى اتصال به حضرت او از طريق عبادات كامل جهت جبران كوچكى خويش .
عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى) — صفحة 379
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص٣٧٩