اقسام عشق
عشق را در يك تقسيم بندى مىتوان به پنج قسم تقسيم نمود :
1 - عشق الهى : آخرين و برترين مقام ومرتبههاست كه تنها اهل مشاهده و توحيد و حقيقت بدان دست مىيابند .
2 - عشق عقلى : مقامى است كه نصيب اهل معرفت مىشود و مربوط به عالم مكاشفه و ملكوت است .
3 - عشق روحانى : ويژهء بندگان خاص و برگزيده حضرت حق است كه از لطافت و ظرافت بالايى برخوردار است .
4 - عشق بهيمى : از ويژهگىهاى پيروان رذايل و شهوات نفسانى است .
5 - عشق طبيعى : عموم مردم در آن شريكند و حتّى عقب افتادهترين مردم در دوردستترين زمانها و مكانها از آن دم مىزنند .
براى هر كدام از اين پنج قسم توضيحى است كه بدان اشاره مىكنيم :
عشق بهيمى ( حيوانى ) از زشتىهاى خُلق است . شُرب خمر ، فساد ، زَمر « 1 » ، فسق و ارتكاب معاصى ، جز به تأثير هوا نيست و اين همه از خواستهها و تحريكهاى نفس امّاره است كه بدان فتد تا مهيّج شهوات مذمومه شود ، تا به حدّى برسد كه ضعف حيوانى كه عين شهوت فطرى است در اصل خويش ، بعد از صحبت محبوب و الفت آنى كه يك دم است از علاقهء حُرقت آتش شهوت نفس اماره برهند . اين در جهان عقول و نزد اهل شريعت ، چون بر خلاف احكام و امر الهى است مذموم مىباشد .
هامش
( 1 ) - زَمر - آواز مزمور سرود يا ترانه .