و زمينگيرها در همه شهرها دچار بدبختى گشته و بىسرپرست ماندهاند و كسى به آنان رحم نمىكند .
شما به اندازه مقام خود و در خور تكليف و مسئوليّت خويش عمل نمىكنيد و در برابر انسانهاى والايى كه اداى مسئوليت مىنمايند تواضع نداريد ، با مسامحه و سازش با ظالمان خويش را آسوده مىداريد .
اينها برنامههاى عالى آسمانى است كه خداوند جهان شما را به آن فرمان داده و مسائل خطرناكى است كه همه شما را از آن نهى كرده ، امّا شما از معروف و منكر بازشناسانده شده غافليد .
آن هنگام كه دست انتقام حق به سوى شما دراز شود ، بدبختى و بيچارگى شما از همه بيشتر است ؛ زيرا شما منزلت علم و علما را در جامعه حفظ نكرديد و اگر در اين راه از كوشش و جهاد دريغ نمىورزيديد ، هرآينه ستمگران اين جايگاه بلند الهى را كه ضامن حفظ حقوق مردم است اشغال نمىكردند ! ! « 1 » حضرت على عليه السلام به فرزندش محمّد حنفيّه مىفرمايد :
يا بُنَىّ إِنّى أَخافُ عَلَيْكَ الْفَقْرَ فَاسْتَعِذْ مِنْهُ فَإِنَّ الْفَقْرَ مَنْقَصَةٌ فى الدِّينِ مُدْهِشَةٌ لِلْعَقْلِ ، داعِيَةٌ لِلْمَقْتِ « 2 » .
پسرم بر تو از ندارى و فقر مىترسم ، از پيش آمدن اين مصيبت به خداى بزرگ پناه ببر ؛ زيرا تنگدستى علّت كم شدن دين انسان است ؛ زيرا بر اثر ندارى و فقر انسان از آلوده شدن به گناهانى چون دروغ ، خيانت ، دزدى و ساير اعمال ناروا مصون نخواهد بود و نيز آدم ندار از نظر تعقّل و تفكّر حيران و سرگردان است و در معرض دشمنى مردم است .
هامش
( 1 ) - تحف العقول : 241 قسمتى از گفتار امام .
( 2 ) - نهج البلاغة : حكمت 311 .