در جهان هنوز گروهى كه در هر عرصهء چهار گونه شرك ، براى خدا انبازى گرفته باشد يافت نشده جز طايفه ثنويّه كه قائل به دو خدا مىباشند : يكى دانا و مصدر نيكىها و ديگرى نادان و منشأ بدىها ، كه اوّلى را يزدان و دوّمى را اهريمن مىنامند .
اما آنان كه در بندگى و تدبير خداى به انباز معتقدند فراوانند ، مانند ستارهپرستان ، ماه پرستان ، خورشيد پرستان و غيره .
شرك از نظر اسلام كه دين توحيد و ضدّ شرك است ، محكوم و منكر و گناه نابخشودنى و ظلم بزرگ ، و مشرك از نظر دين ، پليد است . » « 1 » در اينجا مناسب است خلاصهاى از بحث مفصّلى كه در كتاب « توحيد در قرآن » درباره انواع شرك آمده ، آورده شود ، تا حقيقت توحيد و شرك و فرق شرك جلى و خفى روشن شود :
انواع شرك
توحيد نور است و شرك ظلمت ، و هر جا نور نبود ظلمت است . در مقابل نور واحد ، ظلمتهاى متعدّدى وجود دارد ، به همين جهت در قرآن كريم ، نور به صورت مفرد و ظلمت به صورت جمع ( ظلمات ) آمده است . پس در مقابل توحيد ، شركهاى متعدّدى وجود دارد كه شناخت آنها در معرفت توحيد ناب ، مؤثّر است .
الف ) شرك در ذات
شرك ذاتى در قبال توحيد ذاتى و به اين معناست كه كسى بپندارد در عالم هستى دو واجب الوجود و غنى بالذّات وجود دارد . اين اعتقاد از نگرش دو قطبى به جهان و تقسيم آن به خير و شر بيگانه نيست ، هر چند تفاوت اساسى بين دو
هامش
( 1 ) - معارف و معاريف : واژهء شرك .