خداوند متعال مىفرمايد : اى فرزند آدم ! با سه نعمت بزرگ بر تو منّت نهادم :
1 - زشتىها را بر تو پوشاندم كه اگر خانوادهات آنها را مىدانستند پردهپوشى نمىكردند .
2 - گشايش و آسايش در زندگى به تو دادم ، سپس از تو قرض خواستم ولى تو قدم خير برنداشتى ؛ چيزى را نفرستادم .
3 - نزديك مرگ ثلث مال را در اختيار تو نهادم ، باز هم قدمى خير ، برنداشتى .
به هر حال اين حقّ خداوند كريم است كه با همهء زشتى اعمال و كمتوجّهى انسانها در هنگام درخواست از او پاسخ نيك مىدهد ، ولى گاهى جواب نمىدهد چون مصلحت نمىداند .
حضرت سجّاد عليه السلام در حق چنين مسئولى مىفرمايد :
وَ حَقُّ الْمَسْئُولِ إِنْ أَعْطَى فَاقْبَلْ مِنْهُ بِالشُّكْرِ وَ الْمَعْرِفَةِ بِفَضْلِهِ وَ إِنْ مَنَعَ فَاقْبَلْ عُذْرَهُ . « 1 »
و حق سؤال شونده اين است كه : اگر چيزى بخشيد با تشكّر و قدرشناسى لطفش ، از او بپذيرى و اگر كمكى نكرد ، عذر او را بپذيرى .
برخى از بندگان صالح بدون سؤال ؛ داراى منيّت نفس و درجات كرامت و احسان مىشوند كه بدون منّتى ، به ديگران رسيدگى مىكنند و پروردگار سبحان هم بىمنّت ، احسان آنان را مىپذيرد .
حقيقت نياز در كلام ابوذر
روزى مهمانى بر ابوذر وارد شد ، او كه زندگى سادهاى داشت از مهمان معذرت
هامش
( 1 ) - بحار الأنوار : 71 / 9 ، باب 1 ، حديث 1 ؛ الخصال : 2 / 570 ، حديث 1 .