براى « المنّان » كه صيغهء مبالغه مىباشد دو معنى بيان شده است ؛ يكى بخشنده و انعام كننده و ديگرى منّت و امتنان و لطف و تفضّل است كه در اين باره خداوند منّان مىفرمايد :
لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مّنْ أَنفُسِهِمْ يَتْلُواْ عَلَيْهِمْ ءَايتِهِوَيُزَكّيهِمْ وَيُعَلّمُهُمُ الْكِتبَ وَالْحِكْمَةَ وَإِن كَانُواْ مِن قَبْلُ لَفِى ضَللٍ مُّبِينٍ » « 1 »
يقيناً خدا بر مؤمنان منّت نهاد كه در ميان آنان پيامبرى از خودشان برانگيخت كه آيات او را بر آنان مىخواند و [ از آلودگىهاى فكرى و روحى ] پاكشان مىكند ، و كتاب و حكمت به آنان مىآموزد ، و به راستى كه آنان پيش از آن در گمراهى آشكارى بودند .
يَمُنُّونَ عَلَيْكَ أَنْ أَسْلَمُواْ قُل لَّاتَمُنُّواْ عَلَىَّ إِسْلمَكُم بَلِ اللَّهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ أَنْ هَدَاكُمْ لِلْإِيمنِ إِن كُنتُمْ صدِقِينَ » « 2 »
از اينكه اسلام آوردهاند بر تو منّت مىگذارند ؛ بگو : اگر [ در ادعاى مؤمن بودن ] راستگوييد ، بر من از اسلام آوردن خود منّت نگذاريد ، بلكه خداست كه با هدايت شما به ايمان بر شما منّت دارد .
منّت ، در زبان قرآن معناى گستردهاى دارد كه بيشتر شامل بخشيدن نعمتهاى سنگين است . اگر جنبهء عملى داشته باشد ، يعنى بزرگى در كارش نعمت گرانقدرى را به ديگرى بدهد كه بسيار زيبا و ارزنده است . اما اگر كسى كار كوچك خود را با سخن بزرگ كند و به رخ ديگران بكشد ، امرى نازيبا و بىارزش است . البته منّت گذاشتن به مفهوم دوّم در مورد انسان ، روش مردم فرومايه و كمخرد بوده و سيرهاى
هامش
( 1 ) - آل عمران ( 3 ) : 164 .
( 2 ) - حجرات ( 49 ) : 17 .