شناخت و معرفتش نسبت به پروردگار افزون مىشود ، كه اگر انسان به اين درجه از معرفت و شناخت برسد ، يعنى هر چيز را كه موجب رشد و كمال او شده يا هر نعمت و موفّقيّت را ، از بارى تعالى دانسته و به برترين سرمايهء زندگى دست پيدا كرده است ، و از طرف ديگر اگر انسان خود را بىنياز ديد و در هر توفيقى يا نعمتى كه به او رسيد ، نسبت به پروردگار عالم بىاعتنا بود و تلاش و كوشش خود را باعث اين موفقيت دانست ، و در برابر پروردگار تكبّر ورزيد ، اين جاست كه به انواع و اقسام بدبختىها و مجادلهها در آيات الهى دچار شده ، كه خسران دنيا و آخرت را در پى دارد .
اقسام تكبّر
تكبّر ، انواع مختلفى دارد كه به اعتبار شخصى تكبّر بر سه قسم تقسيم مىشود :
1 - تكبّر در برابر خدا ، و آن زشتترين انواع تكبّر است و فقط از جهالت محض و طغيان نشأت مىگيرد ، مانند : تكبّر نمرود ؛ زيرا او با خود مىگفت : من پروردگار جهانيان هستم و با پروردگار آسمان پيكار مىكنم ، هم چنان كه مدّعيان ربوبيّت مانند فرعون و ديگران بر اثر تكبّرشان مىگفتند :
فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلَى » « 1 »
و گفت : من پروردگار بزرگتر شما هستم .
چون امتناع كرد كه بندهء خدا باشد ، از اين رو خداى متعال فرمود :
إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِى سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ » « 2 »
آنان كه از عبادت من تكبّر ورزند ، به زودى خوار و رسوا به دوزخ درآيند .
هامش
( 1 ) - نازعات ( 79 ) : 24 .
( 2 ) - غافر ( 40 ) : 60 .