مسألهاى عظيم و وحشتآور و حقيقتى است كه در قرآن مجيد به طور مكرّر به آن اشاره شده است و كتاب خدا در اين زمينه به انسان هشدار داده كه مواظب و مراقب باشد كه پروندهاش با خطوط گناه و معصيت سياه نشود .
قرآن مجيد ، كِرام كاتبين و رقيب و عتيد ، دست و پا و پوست و زمين را حافظ اعمال انسان و تكميل كنندگان پروندهء آدمى مىداند .
قرآن كريم ، خداوند و پيامبر و ائمهء معصومين را شاهدان اعمال انسان معرفى فرموده و راه هر عذرى را به روى انسان بسته است .
وَ إنَّ عَلَيْكُمْ لَحافِظينَ * كِراماً كاتِبينَ * يَعْلَمُونَ ما تَفْعَلُونَ * إنَّ الأْبْرارَ لَفى نَعيمٍ * وَ إنَّ الْفُجّارَ لَفى جَحيمٍ » « 1 »
و بىترديد بر شما نگهبانانى گماشتهاند * بزرگوارانى نويسنده * كه آنچه را [ از خير و شر ] انجام مىدهيد ، مىدانند [ و ضبط مىكنند . ] * به يقين نيكان در نعمت فراوانى قرار دارند * و مسلّماً گناهكاران در دوزخاند .
« اين حافظان ، فرشتگان و قدرتهاى ما فوق و محيط بر انسانند كه اعمال و آثار را حفظ و ثبت مىكنند و به صورت ثابت نگه مىدارند . آن چنان كه صفات و خواصِّ ثبت و متراكم شده در صفحههاى ذرّات هستهء ياختههاى نسلى و نطفه و در سراسر ساختمان انسان ، از نظرهاى نافذ و علمى نهان است و جز از طريق وحى ، اوصاف آنها را نمىتوان دريافت .
اين آيات ، اين گونه فرشتگان و مبادى ناپيدا را به چهار صفت توصيف نموده است كه سه صفت آن به صورت اسمى آمده و دلالت بر ثبات دارد . آخرين صفت ، يا جملهء فعليّهاى است كه مبيّن استمرار است و « ما » در ميان دو فعل دلالت بر تعميم دارد : اين نگهبانان گرامى و نويسندگانند ، آنها مىدانند هر چه را كه انجام
هامش
( 1 ) - انفطار ( 82 ) : 10 - 14 .