تمام كرات آسمانى متقابلًا به سوى هم كشيده مىشوند به طورى كه هيچ جرمى از تحت اين قاعده بيرون نيست .
معلّق بودن كرات در فضاى خالى بدون چيزى كه آنها را نگه دارد او را مجبور به اين فرض علمى كرده است ، ولى به مجرّد دقّت در احوال موجودات آسمانى و حركت آنها بر ما معلوم مىشود كه فرضيهء جاذبهء عمومى كامل نيست ؛ زيرا اگر اجرام سماوى كشش متقابل در يكديگر داشته باشند مىبايست همه يك گروه تشكيل دهند ، مگر اين كه فرض شود اجرام نامتناهى هستند . علاوه بر اين مجرّد فرض جاذبهء عمومى حركات سيّارات را براى ما توجيه نمىكند ، بلكه تصّور آن را از ذهن به دور مىكند و خود نيوتن نيز به اين نكته توجّه داشته و گفته است :
بايد دانست كه تمام حركات كنونى سيّارات را نمىتوان به قوّهء جاذبه منسوب دانست ، زيرا اين قوّه اجسام را تنها به طرف خورشيد مىكشاند ، بنابراين بايد يك دست غيبى ، سيّارات را در محور خودشان به دور خورشيد بچرخاند .
مسائل كيهانى در نظر دانشمندان
دانشمندان مىگويند :
مسائل كيهانى با مسائل ذرّات مادّى ابتدايى ارتباط نزديك دارد . ذرّات مادّى كه كارمايه و انرژى بسيار دارند در گذر از ميدان مغناطيسى كيهانى چگونه عمل مىكنند ؟
آيا در اشعهء كيهانى ضدّ ذرّه وجود دارد و اگر وجود دارد به چه اندازه است ؟
دانشمندان در اين زمينه كارهايى انجام دادهاند و نتايج متضاد امّا بسيار چشمگير به دست آوردهاند .
جِرم نهايى ستارگان به كمّيّت عددى جرم ذرّهء مادّى ابتدايى يعنى پروتون بستگى دارد . اگر جرم پروتون كوچكتر از مقدار كنونى آن بود ، حدّ نهايى جرم