ماده به عنوان مجموعهاى از اتمها و ملكولها ، و خود اين ملكولها و اتمها و سازندگان آنها يعنى پروتونها و نوترونها و الكترونها و الكتريسيته و خود انرژى ، همه از قوانين خاصّى پيروى مىكنند و دستخوش تصادف و اتّفاق نيستند ، و اين مطلب به اندازهاى صحّت دارد كه 17 اتم از عنصر شمارهء 101 براى شناختن آن كفايت كرده است .
جهان مادّى بدون شك جهان مرتّب و صاحب نظمى است و جهان پريشانى و نابسامانى نيست ، جهانى است كه از قوانين تبعيّت مىكند و تصادف را بر آن دستى نيست . آيا هيچ آدم عاقل و مطّلعى مىتواند باور كند كه مادّهء بىحسّ و بىشعور بنا به تصادف ، خود را آغاز كرده و به خود نظم بخشيده و اين نظم براى وى باقى مانده باشد ؟
شك نيست كه جواب اين سؤال كلمهء « نه » است . هنگامى كه انرژى به مادّهء « نو » تبديل مىشود ، اين تبديل مطابق قانونى صورت مىگيرد ، و مادّهاى كه به دست مىآيد از همان قوانينى پيروى مىكند كه مادّهء موجود پيش ، از آن قوانين پيروى مىكرد .
در شيمى اين مطلب به دست آمده است كه مادّه روزى نابود مىشود ، منتهى نابودى پارهاى از مواد بىاندازه كُند است ، و نابودى پارهاى ديگر بىاندازه تند .
بنابراين ، وجود مادّه ازلى نيست و از اين قرار آغازى داشته است .
شواهدى از شيمى و علوم ديگر نشان مىدهد كه اين آغاز تند و تدريجى نبوده بلكه برعكس ، پيدايش مادّه ناگهانى صورت گرفته و حتّى دلايلى زمان تقريبى پيدايش آن را نيز نشان مىدهد .
از اين قرار در زمان معيّنى جهان مادّى آفريده شده ، و از همان زمان پيرو قوانين بوده است نه دستخوش تصادف ، چون مادّه نمىتواند خود و قوانين حاكم بر خويش را بيافريند . عمل آفرينش ناچار بايد به وسيلهء عاملى غير مادّى صورت
تفسير و شرح صحيفه سجاديه (فارسى) — صفحة 159
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص١٥٩