4 - دفاع از حريم
حريم عبارت است از آنچه كه دفاع از آن واجب باشد ؛ مانند مال ، جان ، عِرض ( آبرو ) و ناموس .
حريم انسان ، از نظر اسلام و وجدان عمومى از چنان اهميت و ارزش فوقالعادهاى برخوردار است كه اگر انسان در راه دفاع از حريم خويش ، كشته شود و يا در صورت لزوم ، فرد مهاجم را از پاى درآورد نه تنها كار بدى نكرده ، بلكه مورد تحسين و تمجيد ديگران هم قرار مىگيرد . از نظر اسلام نيز كارش بسيار ارزشمند شمرده شده و چه بسا كه مقام شهيد را دارا خواهد بود .
تجاوز به حريم انسان ، اشكال و مراحل مختلفى دارد و هر شكل و مرحله آن دفاع متناسب با خود را مىطلبد . مثلًا اگر كسى به حريم ناموسى انسان متعرض شود دفع او به هر وسيله ممكن واجب است ، اگر چه منجر به كشته شدن مهاجم شود ، بلكه در صورتى كه با قصد كمتر از تجاوز ، حمله كند ، وظيفه همين است .
اما حكم دفاع در مرحله پايينتر از اين فرق مىكند ، گر چه شايد در مرحله بعدى و در صورت بى اثر بودن مرحله قبلى ، مراحل بالاتر نيز ضرورى و واجب شود . مثلًا كسى كه به قصد چشمچرانى به ناموس انسان نگاه كند و يا از پشتبام به داخل خانه انسان سرك بكشد و مانند آن ، لازم است او را از راه توبيخ زبانى از اين كار زشت بازدارد ، اگر دست برنداشت از راه كتك و مانند آن ، جلوگيرى كند و اگر دست برنداشت ، به هر وسيله ممكن به دفاع از حريم خود برخيزد و در صورت مجروح يا مقتول شدن فرد مهاجم ، خونش هدر است .
مراحل و اشكال ديگر تجاوز به حريم نيز ، دفاع متناسب با خود را دارد و بايد مراعات شود . « 1 »
دفاع و غيرت دينى
« غيرت » به معناى حميّت ، محافظت عصمت و آبرو و ناموس و نگهدارى عزت و شرف آمده است . « 2 » در تعريف علماى اخلاق نيز ، غيرت و حميّت ، يعنى تلاش و كوشش در
هامش
( 1 ) - ر . ك . تحريرالوسيله ، امام خمينى ، ج 1 ، ص 447 - 452 بهويژه مسائل 4 - 38 ، ج 2 ، ص 425 - 447 .
( 2 ) - لغتنامه دهخدا ، واژه غيرت .