نويسندهء كتاب تاريخ تمدن « هنرى لوكاس » ، در اين زمينه مىنويسد : دين پيچيده‌ترين عنصر فرهنگ ابتدايى ( انسان ) است . . . پيداست كه همهء مردم اوليه گونه‌اى اعتقاد دينى داشته‌اند . . . انسانِ نخستين مانند بازماندگان كنونىاش به نيروى رازآلودى كه نگاه دارندهء زمين ، آسمان و سراسر زندگى است ، عميقاً احساس وابستگى مىكرد . انسان‌هاى نخستين عموماً به نيروهاى فراطبيعى باور داشته ، و بسيارى از عادت‌هاى فرهنگى آنان از اين‌گونه گرايش‌هاى ماوراى طبيعى سرچشمه گرفته است . « 1 » همچنين « ديويد هيوم » دربارهء تاريخ پيدايش دين و خداپرستى مىنويسد : آيين خدايىِ برتر و آفرينندهء طبيعت بسيار كهن است ، و در ميان اقوام بزرگ و پر جمعيت گسترش يافته ، و در ميان ايشان از سوى همهء اصناف و انواع مردم پذيرفته شده است . « 2 » دين به معناى آيين آسمانى دربرگيرندهء همهء اديان توحيدى است و از آغاز زندگى بشر با او همراه بوده است ؛ زيرا به گواهى روايات دينى نخستين انسان يعنى آدم ابوالبشر خود پيامبر بود ، و از طرف خدا بر او وحى مىشد ؛ هر چند پس از آدم و حوا ، نسل‌هاى بعدى آنها راه اعوجاج و انحرافِ از دين و دين‌دارى را در پيش گرفته ، دين توحيدى نخستين را به شرك ، كفر و نفاق آميختند .