درس اول : دين ، جامعيت و كمال آن
پيشينهء دين و ديندارى
بررسىهاى تاريخى نشان مىدهد كه دين همزاد انسان بوده و بشر از آغاز زندگىاش بر روى زمين به فرمان فطرت و به جهت تأمين نياز روحى و نيز ارضاى حس مذهبى خويش ، پيوسته به دين و ديندارى ( با نمادهاى گوناگون آن ) گرايش داشته ، و يك يا چند پديده و موجود طبيعى يا ماورايى را ( صرفنظر از درستى يا نادرستى عقيده و عمل بر پايهء آن ) مورد تقديس و پرستش قرار داده است .
مورّخان و پژوهشگران ، نخستين انسان متدين روى زمين ( اگر نگوييم نخستين انسان روى زمين ) را نوعى انسان به نام « نئاندرتال » مىدانند كه ما بين حدود بيست و پنج تا صد هزار سال پيش مىزيسته است . بعضى آثار و اشياء كه از قبور اين آدميان به دست آمده ، از نوع اعتقادات آنها حكايت مىكند .
از مرحلهء آغازين تاريخ كه بگذريم و به عالىترين سطح فرهنگ عصر حجر ، يعنى به دورهء حدود بيست و پنج هزار سال پيش برسيم ، با انسانهاى متكاملتر و با نژاد برتر به نام « كرومانيون » برمىخوريم . آنها نيز با به جا گذاشتن آثار و علائمى در دل صخرهها و بر ديوارههاى سنگى و غارها از راه نقاشى و حكاكى ، نشان دادهاند كه از نوعى ديندارى برخوردار بودهاند . « 1 »
هامش
( 1 ) - ر . ك . تاريخ جامع اديان ، جان ناس ، ترجمهء علىاصغر حكمت ، ص 7 - 11 ، انتشارات پيروز ؛ اديان زندهء جهان ، رابرت ا . هيوم ، ترجمهء عبدالرحيم گواهى ، ص 17 - 18 ، دفتر نشر فرهنگ اسلامى ، تهران .