انديشه هاى اسلامى در بستر تاريخ (فارسى) — صفحة 168

كتاب‌هاى فراوان ديگرى پيرامون مجاهدت‌هاى عالمان دينى و نهضت‌هاى شيعى همچون سيد جمال الدين اسدآبادى ، نهضت تنباكو ، جنبش مشروطيّت ، انقلاب عراق و بيرون راندن انگليسىها از آن كشور ، مبارزات علماى ايران با رضا خان ، ملّى شدن صنعت نفت ، مبارزات شيخ محمد خيابانى و بالاخره انقلاب اسلامى ايران به رهبرى امام خمينى و ياران روحانى شهيد آن گرامى ، نوشته شده كه تا اندازه‌اى كوشش‌هاى علماى شيعه در راه آزادى ملّت‌ها و تحقق آرمان‌هاى الهى را روشن كرده است . در هر نهضت و انقلاب الهى و مردمى ، علماى اسلام اوّلين كسانى بوده‌اندكه بر تارك جبينشان ، خون و شهادت ، نقش بسته است . كدام انقلاب مردمى - اسلامى را سراغ كنيم كه در آن ، حوزه و روحانيّت ، پيش كسوت شهادت نبوده‌اند و بر بالاى دار نرفته‌اند و اجساد مطهّرشان بر سنگفرش‌هاى حوادث خونين به شهادت نايستاده است ؟ در 15 خرداد و در حوادث قبل و بعد از پيروزى ، شهداى اوّلين ، از كدام قشر بوده‌اند ؟ خدا را سپاس مىگذاريم كه از ديوارهاى فيضيّه گرفته تا سلّول‌هاى مخوف و انفرادى رژيم شاه و از كوچه و خيابان تا مسجد و محراب امامت جمعه و جماعات و از دفاتر كار و محلّ خدمت تا خطوط مقدّم جبهه‌ها و ميادين مين ، خون پاك شهداى حوزه و روحانيّت ، افق فقاهت را گلگون كرده است . « 1 » مجتهدان بزرگى چون سيد محمّد مجاهد ، فرزند صاحب رياض و ملّا احمد نراقى در جبههء جنگ عليه دولت اشغالگر روس ، آيةاللّه محمدتقى شيرازى ، معروف به ميرزاى دوّم ، آيةاللّه كاشانى ، سيد محمّد سعيد حبوبى و آيةاللّه حكيم در جبههء نبرد عليه انگليس تجاوز كار ، شركت جسته‌اند ، همچنين افرادى مانند آيةاللّه سيد ابوالحسن اصفهانى ، آيةاللّه ميرزاى نائينى و مرحوم شهرستانى از عراق به ايران تبعيد شده و شخصيّت‌هايى مانند آيةاللّه سيد محمّدتقى خوانسارى به اسارت و زندان رفته‌اند . « 2 »