تخطي إلى المحتوى الرئيسي

انديشه هاى اسلامى در بستر تاريخ (فارسى) — صفحة 133

مساهمون:

ص١٣٣

درس يازدهم : ارتجاع ، خطرى بزرگ

مفهوم ارتجاع

« ارتجاع » از مادهء « رجع » به معناى بازگشت است ؛ يعنى تحولى صورت گرفته و فرد راهى را پيموده و به مراتبى رسيده است ، ولى از آن تحول پشيمان مىشود و از ادامه راه منصرف و به وضعيتى كه قبل از تحول داشت ، بر مىگردد . اين تحوّل ممكن است مثبت يا منفى باشد و رجعت از آن هم طبيعت منفى يا مثبت است . در قرآن لفظ رجع براى هر دو معناى مثبت و منفى به كار رفته است . در آياتى بازگشت از كفر به فطرت ايمانى و در آياتى نيز بازگشت از ايمان به كفر جاهلى مورد نظر است . « 1 » اما اصطلاح « ارتجاع » به معناى بازگشت منفى و بازگشت به نظام ، فكر و روش غلط ، بدوى و غير معقول است ؛ البته هر كس سعى دارد فكر ، روش و نظام مورد علاقه خود را تأمين كنندهء زندگى صحيح و موافق با عقل و منطق و مخالفانش را داراى افكار عقب مانده ، بَدَوى و مخالف با عقل معرفى كند . از همين رهگذر است كه شاه ، روحانيت را - كه خواهان بازگشت به اسلام و روش حكومتى پيامبر ( ص ) و امام على ( ع ) بودند - مرتجع مىناميد و امروز نيز معاندان و مخالفان نظام اسلامى و ولايت فقيه مىكوشند كه اين نظام را مرتجع قلمداد كنند . ما بايد انسان‌ها را به داورى عقل و منطق دعوت كنيم و آنان را به قضاوت براساس حق و عدل فرابخوانيم . در آن صورت است كه همگى تصديق خواهند كرد كه اسلام ناب ، مترقّىترين

هامش
( 1 ) - آيهء 168 اعراف ، ناظر به رجعت مثبت و آيهء 72 آل عمران ، ناظر به رجعت منفى است .