بيش از سيصد نفر از شاگردان شيعه وى به مقام اجتهاد رسيدند . « 1 » بعضى از شاگردان معروف شيخ عبارتند از : « ابو الصلاح حلبى » ، « محمد بن حسن بن على فتّال » و « ابوالفتح كراجكى » . « 2 » شيخ طوسى در راستاى حفظ و گسترش عقايد صحيح اسلامى و مبارزه با انحرافهاى عقيدتى ، كرسى علم كلام را نيز در اختيار داشت . در آن روزگار اين كرسى از عظمت فوق العادهاى برخوردار بود و كسى بدان دست مىيافت كه در علم و دانش سرآمد ديگران باشد و درآن زمان كسى شايسته تر از شيخ طوسى براى در اختيار داشتن اين كرسى نبود . « 3 »
ب - تأليفات ارزنده
از جمله خدمات ارزنده شيخ طوسى به عالم اسلام و مكتب تشيع ، تأليفات ارزنده و گرانبهاى اوست .
اين عالم مجاهد در موقعيتى كه دشمنان ، سعى داشتند ، آيين حق را از ميان بردارند ، به حفظ و حراست از ميراث فقهى و فرهنگى شيعه پرداخت و كتابهاى مهمى همچون « تهذيب » ، « نهايه » ، « مبسوط » و « استبصار » را به رشته تحرير درآورد .
آثار شيخ طوسى به قدرى والاست كه از چهار كتاب مهم شيعه دو كتاب را به خود اختصاص داده و اين دو كتاب قرنهاست كه نزد فقهاى شيعه و حوزههاى علمى مدار استنباط احكام شرعى مىباشد .
شيخ طوسى عالمى بود كه به اصلاح جامعه مىانديشيد و پيوسته درصدد بود فساد و تباهى ، تفرقه و اختلاف را ازميان برداشته مردم را به راهى هدايت كند كه سعادت واقعى آنان درآن است . بدين منظور اين مفسّر بزرگ اسلام تفسير « تبيان » را نوشت و اساس كار را بر بازگشت به قرآن و الهام گرفتن از رهنمودهاى آن ، با استعانت از سنت معصومين و سيره « سلف صالح » گذاشت .
هامش
( 1 ) - سفينة البحار ، ج 2 ، ص 98 .
( 2 ) - روضات الجنات ، ج 6 ، ص 228 - 229 .
( 3 ) - اعيان الشيعه ، ج 9 ، ص 159 .