گذشت و اغماض از ديگر خصلتهاى برجستهء امام چهارم بود . او همواره پاسخ بدى را به نيكى مىداد و از خطاها و لغزشهاى افراد چشمپوشى مىكرد .
آن امام هُمام در بخشش به نيازمندان نيز سرآمد مردم زمان خود بود و علاوه بر انفاقهاى پراكنده و متداول ، زندگى گروه زيادى از خانوادههاى نيازمند مدينه را سالانه تأمين مىكرد .
پيشواى چهارم همچون امامان قبل از خود ، بسيار دلير و شجاع بود . موضع استوار و سخنان كوبنده آن حضرت در برابر طاغوتهاى زمان خود مثل يزيد ، عبيدالله و عبدالملك مروان ، بيانگر قوت اين صفت ارزشمند در وجود آن حضرت است .
امامت
امام زينالعابدين عليه السلام در دهم محرّم سال 61 هجرى در حالى كه نزديك 23 سال از عمرش مىگذشت عهدهدار منصب امامت شد . پيشواى چهارم در شرايطى بسيار سخت و بحرانى و در حالى كه دربند دشمن اسير بود به امامت رسيد ؛ شرايطى كه پسر معاويه و جيرهخوارانش با ناجوانمردى تمام ، همه سعى خود را در نابودى شجره طيّبهء امامت و نسل پيامبر صلى الله عليه و آله به كار گرفته و پدر گرامى و بيش از هفتاد تن از فرزندان ، برادران ، برادرزادگان ، خويشان و ياران آن بزرگوار را با بىرحمانهترين شيوه به شهادت رسانده بود ، و چنانچه مشيّت الهى بر بيمارى امام سجّاد به هنگام رخداد عاشورا و حفظ آن حضرت تعلق نگرفته بود ، او نيز به شهادت مىرسيد و اركان امامت مختل مىگشت .
پيامبر انقلاب حسينى
امام سجّاد عليه السلام به رغم همه محدوديتها و دشوارىهاى آغاز امامت با استفاده از شرايط و زمينههايى كه سردمداران خلافت - بهمنظور دستيابى به بقيّه اهداف خود - فراهم كرده بودند با تمام توان به ايفاى رسالت الهى خويش كه تكميل نهضت خونين پدر و به ثمر نشاندن و به بهرهورى رساندن خونهاى پاك و مقدس شهدا بود ، همّت گماشت .
تلاشهاى امام عليه السلام در اين زمينه در دو محور عمده خلاصه مىشد : نخست ، تبيين چهره