تاريخ زندگانى امام كاظم (ع) (فارسى) — صفحة 148
عمل و انجام وظيفه نمايد ، در مرحلهء بعد كارهاى خويش را كنترل كند و نفس را به خود وانگذارد تا هر چه خواست انجام دهد . مرحلهء سوم ، محاسبه وارزيابى عملكرد است كه بعد از فراغ از عمل صورت مىگيرد . نيتجه ارزيابى يكى از دو چيز خواهد بود : 1 - انجام وظيفه به نحومطلوب كه اقتضامى كند انسان خدارا بر اين موفّقيت شكر بگزارد و از درگاه ربوبىاش بخواهد او را در انجام اعمال نيك بيشتر يارى كند . 2 - كوتاهى و سهلانگارى در انجام وظيفه و يا ترك آن كه در هر دو صورت مىبايد جبران شود . و از آنجا كه منشأ اين ترك و ظيفه فراموشى ياد خدا و پشت كردن به حقتعالى است ، امام ( ع ) راه جبران را بازگشت بسوى پروردگار و طلب آمرزش از او دانسته است . توجه به پروردگار به معناى توجه به وظيفه بندگى و طلب آمرزش از محضر حقتعالى به معناى ابراز نفرت از لغزش انجام گرفته است . پيدايش اين حالت ( توبه ) در كسى او را موفق به انجام وظيفهء بندگى در مراحل بعد خواهد كرد . گرفتارى در دنيا از لوازم ايمان « مَثَلُ الْمُؤْمِنِ مَثَلُ كَفَّتَىِ الْميزانِ كُلَّما زيدَ فى ايمانِهِ زيدَ فى بَلائِهِ لِيَلْقَى اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ وَ لا خَطيئَةَ . » « 1 » ( 1 ) - امالى ، شيخ طوسى ، ج 2 ، ص 244 . مثل مؤمن ، مثل دو كفّهء ترازو است كه هر مقدار بر ايمان او افزوده شود بر بلا و گرفتارىاش نيز افزوده خواهد شد تا پاك و بدون گناه به ديدار خداى بزرگ بشتابد . از اين روايت شريف دو نكتهء مهمّ استفاده مىشود . 1 - ملازمت و تفكيك ناپذيرى ايمان با گرفتارى دنيوى . ما نبايد تصور كنيم وجود مشكلات مادى و گرفتاريهاى دنيوى در زندگى يك فرد دليل بر بىتوجهى خداوند نسبت به وى و واگذارى او به خود است ؛ بلكه بر عكس ، نشانهء قرب و منزلت ويژه انسان گرفتار نزد پروردگار خويش است ؛ از اين رو مىبينيم اولياى الهى كه بالاترين مقام را نزد خداوند دارند بيشتر از ديگران دست به گريبان مشكلات و گرفتاريهاى دنيوى هستند . البتّه منظور از اين گرفتاريها آن سنخ گرفتاريهايى است كه در جريان دستيابى مؤمن به