الْمَعاشِ ، وَ ساعَةٌ لِمُعاشَرَةِ الْاخْوانِ وَ الثِّقاتِ الَّذينَ يَعْرِفُونَكُمْ عُيُوبَكُمْ وَ يُخْلِصُونَ لَكُمْ فِى الْباطِنِ ، وَ ساعَةٌ تَخْلُونَ فيها لِلَذّاتِكُمْ فِى غَيْرِ مُحَرَّمٍ وَ بِهذِهِ السَّاعَةِ تَقْدِرُونَ عَلى ثَلْاثِ ساعاتٍ . » « 1 » بكوشيد زمان و فرصتى را كه در اختيار داريد به چهار بخش تقسيم كنيد بخشى را به عبادت و ارتباط با خدا اختصاص دهيد و بخشى را به تلاش و كوشش براى تأمين نيازمنديهاى زندگى . پاره‌اى ديگر از وقت خود را در معاشرت با برادران دينى و افراد مورد اعتماد خود كه در دل ارادتمند شما هستند و عيبهايتان را به شما مىشناسانند سپرى كنيد . ساعتى را نيز به بهره گيرى از لذتهاى حلال اختصاص دهيد و ( توجه داشته باشيد كه ) در پرتو بهره گيرى مطلوب از اين بخش اخير ، در انجام سه بخش نخست موفق‌تر و توانمندتر خواهيد بود . امام ( ع ) در اين رهنمود بسيار ارزنده به همهء ابعاد و نيازهاى فطرى و غريزى بشر توجه كرده و پيروان خود را به اجراى دقيق آن توصيه نموده است . اين سخن حكيمانهء امام ( ع ) اوّلًا مارا به نظم در زندگى و برنامه ريزى دقيق در كارهاى روزانه توصيه مىكند ، و ثانياً ليست جامع و دستورالعمل كاملى از برنامهء روزانهء ما را در پيش رويمان قرار مىدهد كه اجراى دقيق آن ، انسان را به سعادت و كمال مىرساند .

« لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ يُحاسِبْ نَفْسَهُ فى كُلِّ يَوْمً فَانْ عَمِلَ حَسَناً اسْتَزادَ اللَّهَ وَ انْ عَمِلَ سَيِّئاً اسْتَغْفَرَاللَّهَ مِنْهُ وَ تابَ الَيْهِ » « 2 » از ما نيست ( با ما رابطه و پيوندى ندارد ) كسى كه در هر روز خود را محاسبه نكند ؛ تا اگر عمل نيكى انجام داده است از خداوند طلب افزونى بكند و چنانچه مرتكب عمل ناروايى شده ( روى به درگاه خدا آورده ) از كردهء خود استغفار كند و به سوى خدا بازگردد . از نظر علماى اخلاق « محاسبهء نفس » و ارزيابى عملكرد خويش يكى از عوامل مهمّ موفقيت انسان درميدان عمل است . انسان درمرحلهء نخست مىبايد نفس خود را وادار بر