در راه گمراهى قدم بگذارد ، سستى و درنگ نخواهم كرد . « 1 » اميرمؤمنان عليه السلام در راستاى اين سياست ، با « ناكثين » وارد جنگ شد و در كمتر از يك روز ، آنان را از بين برد . همچنين هنگامى كه ديد « معاويه » و دار و دستهاش ، حاضر به فرمانبردارى از حكومت وى نيستند و خود را براى جنگ ، آماده مىكنند ، درصدد مبارزهء با آنان برآمد و براى كسب موفقيت بيشتر اعم از نيرو و مال ، مركزيت حكومت را از مدينه به كوفه منتقل كرد . « 2 » و سرانجام ، در جنگ صفّين ماهها با « معاويه » به نبرد پرداخت و به جهانيان اين درس را داد كه عدالت را نبايد فداى مصلحت كرد . برخورد اميرمؤمنان عليه السلام با خوارج نهروان يكى ديگر از اقدامهاى آن حضرت در برخورد با گروههاى مخالف بود . على عليه السلام كه با گروهى مقدسنماى كجفهم روبه رو شده بود ، درصدد برآمد تا شايد با نصيحت و ارشاد ، آنان را هدايت كند ، اما آنان به جاى گوش دادن به سخنان على عليه السلام بر مواضع خود پافشارى كردند و سرانجام دست به جنايت برده ، « عبداللَّه بن خبّاب » كارگزار اميرمؤمنان عليه السلام را به همراه همسر و فرزندش ، به قتل رساندند . على عليه السلام ناچار به دفاع برخاست و لشكرى را كه براى سرنگونى « معاويه » تجهيز كرده بود ، به طرف « نهروان » روانه ساخت و در مدّت كوتاهى ، آنان را قلع و قمع كرد . « 3 »
جلوه اى از حكومت علوى (فارسى) — صفحة 171
مساهمون: رضا رحمتى
ص١٧١
هامش
( 1 ) - نهجالبلاغه ، خطبهء 24 ، ص 87 .
( 2 ) - عوامل ديگرى نيز در اين كار دخالت داشتند ؛ از جمله مساعد نبودن جوّ اجتماعى مدينه بهخاطر رفاه نسبى حاكم بر مردم و گرايشهاى مختلف سياسى و مذهبى و نيز اهميت منطقهء عراق از نظر سوقالجيشى . ( تاريخ سياسى اسلام ، ج 2 ، ص 477 - 479 . )
( 3 ) - تاريخ طبرى ، ج 5 ، ص 87 .