اديان الهى و فرق اسلامى (فارسى) — صفحة 94

خاتم ( ص ) را گويند كه عمدتاً به صورت مستقيم وتوسّط پيك وحى كه فرشته‌اى به نام « جبرئيل » است ارسال شد ؛ ومجموع مفاد وآيات وحيانى كه توسط جبرئيل وبه طور مستقيم بر آن حضرت ابلاغ وبرايش ارسال شده است ، در « قرآن كريم » جمع آورى وتدوين گرديده است . از اين رو ، قرآن ، - به اعتراف برخى انديشمندان واقع بين مسيحي - وحى خدا ، وحى حقيقي وپيامى با عبارات روشن ، كامل ونهايى شناخته مىشود . قرآن براي اثبات وحيانى بودنش به چيزى فراتر از خود ، دعوت نمىكند . « 1 » اما نظر مسيحيان دربارهء وحى ، مانند ديدگاه مسلمانان يك‌سان ويك‌نواخت نبوده ، ودانشمندان وپژوهشگران مسيحي ، نظريات متفاوت وتعريف‌هاى گوناگونى از وحى ، ارائه داده‌اند . « 2 » از مجموع تعاريف ياد شده وتعاريف ديگر مسيحيان به دست مىآيد كه آنان دو ديدگاه عمده دربارهء وحى دارند ، كه عبارت است از : 1 - ديدگاه زبانى ، كه در آن خداوند از طريق برقرارى ارتباط با كاتبان كتب مقدّس به آن‌ها مفاد وحيانى - كه همين متون مذهبي موجود باشد - را الهام والقا كرده است . اين ديدگاه مورد پذيرش بسيارى از مسيحيان در قرون وسطى بوده ، ومتفكّرانى چون « توماس اكويناس » آن را قبول داشته‌اند ؛ وامروز هم پيروان سنّتى مذهب كاتوليك رومى وشاخه‌اى از پروتستان‌ها ( محافظه كاران ) آن را باور دارند . 2 - ديدگاه حضوري وفعلى ، كه از سوى متكلّمان مصلحان ديني ومتفكّران جديد مسيحي وبه جاى ديدگاه گفتارى وزبانى ويا « كلمة اللّه به جاى كلام خدا » « 3 » مطرح شده است . بر أساس اين ديدگاه ، مفادّ وحياتي به معناى مجموعه ارزش‌ها وحقايق غيبى نيست كه به پيامبر ، القا شده باشد ، چنان كه مفهوم ومعناى وحى از ديدگاه مسلمانان چنين بود بلكه حضور خداست كه از طريق تأثير گذارى در تاريخ ، وارد قلمرو وتجربهء بشر مىگردد .