اديان الهى و فرق اسلامى (فارسى) — صفحة 140

قابل ديدن شد . گرايش به جبر وبحث حدوث وقدم قرآن از ديگر نمونه‌هايى است كه توسط عالمان أهل كتاب در فرهنگ مسلمانان وكتبشان وارد شد . همچنين مفسرين ، سخنان آنان را دربارهء آفرينش آدم وحوا وكيفيت آفرينش جهان به‌عنوان شرح آيات قرآن در تفسير وارد كردند . آنچه به نام إسرائيليات خوانده مىشود همين تعاليم وداستان سرايىهاى عالمان يهود ونصارى است كه بعد از رحلت پيامبر صلى الله عليه وآله تظاهر به اسلام كردند وبا أنواع تملق توانستند در نزد خلفا مقام ومنزلتي كسب كنند وحتى بعضي از آنها مانند كعب الأحبار توانستند به‌عنوان مفتى در دستگاه عثمان نفوذ كنند ودرآنجا به انجام وظيفة بپردازند . « 1 » ب - از راه ترجمه نفوذ أفكار يوناني به عالم اسلامى از طريق ترجمه ، يكى ديگر از علل زمينه‌ساز پيدايش فرقه‌هاى كلامي بود . بعد از ارتحال پيامبر صلى الله عليه وآله ، فتوحات اسلامى گسترش يافت وكشورهايى فتح شد كه خود از پيش داراى تمدّن وفرهنگ بودند . واز طرف ديگر كار ترجمهء كتب يوناني در جامعهء اسلامى آن روز رواج پيدا كرد واز اين راه انديشه‌هاى جديدى به روى مسلمانان گشوده شد كه بخشي از آنها با آموزه‌هاى توحيدي اسلام ناسازگار بود . پاسخى كه انديشمندان مسلمان به شبهات تازه وارد مىدادند متفاوت بود واين خود بيش از پيش زمينه‌ساز پيدايش مسلك‌ها ومذهب‌هاى گوناگون گرديد . در اين ميان ، امامان أهل بيت عليهم السلام افرادى همچون هشام بن حكم ، أبان بن تغلب ، أبو جعفر مؤمن الطاق و . . . را تربيت كردند تا بتوانند براساس أصول صحيح وبا منطقي قوى با انديشه‌هاى ضدّ ديني مبارزه كنند . شاگردان مكتب أهل بيت عليهم السلام در عصر ترجمه ، قوىترين افرادى بودند كه مىتوانستند با انديشه‌هاى الحادي افرادى همانند « ابن أبي العوجاء » مناظرهء كلامي بنمايند . « 2 »